Ferdinand Dejean: de Hollandsche Indiaan ontsluierd
Ferdinand Dejean was een chirurgijn, wetenschapper en wereldreiziger uit de achttiende eeuw. Dankzij recent onderzoek komt deze mysterieuze figuur weer in beeld.
Wie vandaag de naam Ferdinand Dejean intikt, vindt bijna zevenduizend zoekresultaten. Dat is opvallend voor een man die lange tijd nauwelijks bekend was. Dankzij een biografisch onderzoek uit de afgelopen jaren is hij uit de vergetelheid gehaald. Mozart noemde hem de ‘Hollandsche Indiaan’, en dat beeld van een mysterieuze en veelzijdige man vormt de rode draad van het boek.
Het boek ‘Ferdinand Dejean (1731-1797) chirurgijn, wereldburger en opdrachtgever van Mozart’ is het resultaat van ruim twintig jaar speurwerk. Vanaf 2003 zochten de onderzoekers naar bronnen in binnenlandse en buitenlandse archieven en bibliotheken. Een deskundige vertaalde tientallen achttiende-eeuwse Duitse handschriften naar leesbaar Duits. Die documenten gaven veel inzicht in Dejeans familie en in zijn omgeving.
Een selfmade man
Dejean hoorde bij de generatie van de Verlichting en maakte carrière als stadschirurgijn in Batavia, het huidige Jakarta. Hij rondde zijn studie geneeskunde af in Leiden, werd lid van de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen en won de tweede prijs van de Keizerlijke Academie voor Wetenschappen in Sint-Petersburg. Hij behoorde daarmee tot de top van de geleerde wereld van zijn tijd, waar kennis werd verzameld, besproken en kritisch bekeken.
Zijn brede belangstelling blijkt uit de natuurhistorische objecten die hij vanuit Batavia naar een vriend in Amsterdam stuurde. Hij beschreef ook de gevaren en ontberingen van de lange zeereizen op de Oost-Indiëvaarders. Die beschrijvingen zijn helder en meeslepend, wat laat zien dat hij ook een goede pen had.
Een liefhebber van muziek
Dejean had meer kanten. Als amateurfluitist gaf hij Mozart de opdracht om fluitmuziek te componeren. Hij betaalde daarvoor 96 gulden, terwijl de prijs oorspronkelijk 200 gulden bedroeg, omdat hij niet helemaal tevreden was over het resultaat. Mozart schreef later over hem aan zijn vader. Hij typeerde Dejean als een rijke Hollander en liefhebber van alle wetenschappen, een bijzondere man.
Over het boek
Het boek is een wetenschappelijk werk van 304 pagina’s dat Dejean een plek geeft in de geschiedenis van de VOC, de geneeskunde en de muziek. De auteurs benadrukken zelf dat een biografie over een figuur uit het verleden nooit helemaal af is. Nieuwe bronnen kunnen het beeld altijd aanvullen. Voor wie geïnteresseerd is in de muziekwereld van de achttiende eeuw of in het leven van Europeanen in Azië, biedt dit boek een boeiende kennismaking.
Meer over de werkwijze en de achtergrond van deze site vindt u op de pagina over deze website. Op de startpagina staan recente berichten over klassieke muziek en aanverwante onderwerpen.
