Arabische muziek van Leo Plenckers
Leo Plenckers' boek 'Arabische muziek' biedt een diepgaande inleiding tot de muziek van de Arabische wereld, van haar oorsprong tot haar moderne vormen. Het verklaart de kenmerken die deze muziek voor westerse luisteraars soms ongrijpbaar maken.
Muziek speelt in de Arabische wereld al eeuwenlang een even belangrijke rol als in het Westen. Binnen die wereld bestaan veel soorten en stijlen die een westerse liefhebber lastig uit elkaar kan houden. Wie de uitdrukkingsvormen van een andere cultuur wil begrijpen, komt bovendien dichter bij de achterliggende gedachtewereld. Het boek Arabische muziek van Leo Plenckers, uitgegeven door Bulaaq, speelt op die behoefte in.
Opzet van het boek
Het eerste deel bevat een historische schets. Op basis van de schaarse overgeleverde bronnen zoekt de auteur naar de herkomst van enkele kenmerken van de hedendaagse Arabische muziek. Daarna beschrijft hij in grote lijnen het melodisch en ritmisch-modale stelsel dat de basis vormt van de moderne Arabische muziek. Het laatste deel bespreekt aan de hand van muziekvoorbeelden een aantal belangrijke tradities en genres.
Oorsprong en verspreiding
De oorspronkelijke Arabische muziek is die van de bedoeïenen op het Arabisch schiereiland en van de bewoners van Mekka en Medina. Met de islam en de Arabische taal verspreidde deze muziek zich vanaf de zevende eeuw over het Nabije Oosten, het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Onderweg nam zij elementen op uit allerlei plaatselijke muziekculturen. Plenckers laat ook zien dat taal en geschiedenis niet de enige bindende factoren zijn: specifieke muzikale kenmerken rechtvaardigen de term 'Arabische muziek' als verzamelnaam voor de vele regionale varianten.
Kenmerken van de muziek
Een opvallend kenmerk is het gebruik van de driekwarttoon naast de halve en hele toon. Hierdoor kent de Arabische muziek een veel grotere verscheidenheid aan toonreeksen dan de westerse muziek. Een tweede kenmerk betreft de overlevering. Muziek wordt vooral mondeling doorgegeven, door te luisteren, te onthouden en na te spelen of na te zingen. Dat leidt tot een grote variatie aan uitvoeringen en tot voortdurend nieuwe varianten.
Het keerpunt van de jaren zeventig
Het boek besteedt ook aandacht aan het moment waarop de Arabische muziek in de jaren zeventig van de twintigste eeuw in aanraking kwam met de westerse muziek. Dat contact betekende een belangrijke wending in de ontwikkeling van de muziek.
Oordeel
Het boek wordt in de bespreking als een diepgaand werk gezien, dat het nodige inzicht en begrip biedt in een muziek die teruggaat tot de wieg van de menselijke beschaving. Wie zich wil verdiepen in de wereld van de Arabische muziek vindt hier een goede basis. Meer over klassieke muziek en andere onderwerpen vindt u op de startpagina, en informatie over de achtergrond van deze site op de pagina over deze website.
