Boekbespreking

Onder stroom: geschiedenis van de elektronische muziek in Nederland

In 1957 vroeg componist Henk Badings zich af of de menselijke geest in het tijdperk van de ruimtevaart niet ook de onbekende muzikale ruimte zou moeten verkennen. Hij gold als een van de eerste echte componisten van elektronische muziek in ons land. Zijn gedachte over de onbegrensde mogelijkheden van dit genre vormt het uitgangspunt van het boek Onder stroom, geschreven door Jacqueline Oskamp en uitgegeven door AMBO.

Wat is elektronische muziek?

De term elektronische muziek raakte pas na de Tweede Wereldoorlog gangbaar, en de definitie is nog altijd niet eenduidig. Oskamp hanteert een brede omschrijving: muziek die bestaat uit klanken die zijn opgewekt of bewerkt met elektronische apparaten, analoog of digitaal. Daarbij komt de vraag wat de elektronica precies doet. Is het een verlengstuk van een gewoon instrument, gaat het om een symbiose, een contrast, of een extra muzikale laag?

Zes componisten als gids

Oskamp bouwt het boek op rond zes portretten van Nederlandse componisten: Ton Bruynèl, Jan Boerman, Dick Raaijmakers, Michel Weisvizs, Edwin van der Heide en Anne La Berge. Elk portret belicht een eigen aspect van de elektronische stroming. Zo ontstaat een logisch en overzichtelijk beeld van de ontwikkeling van dit genre in Nederland na 1945.

Nederland tegenover Parijs en Keulen

De grote centra voor elektronische muziek lagen in Parijs en Keulen, waar Pierre Boulez en Karlheinz Stockhausen het toonaangevende werk verrichtten. In Nederland was het landschap verspreider en veelkleuriger, wat de ene lezer chaotisch en de andere juist inspirerend zal vinden. Het boek vertelt ook dat de eerste privéstudio van het land in een onbewoonbaar verklaarde woning in Utrecht was ingericht.

Een boek vol anekdotes

Het boek is niet bedoeld als droog technisch naslagwerk. Oskamp baseerde het op archieven van het CEM en Steim, maar vooral op gesprekken met componisten, musici en technici. Het resultaat bevat veel kleurrijke anekdotes over pioniers die met tape en een waslijn in hun studio werkten. Wie zich interesseert voor de geschiedenis van de Nederlandse elektronische muziek vindt hier een toegankelijke introductie.

Meer artikelen en recente berichten vindt u op de startpagina. Meer achtergrond over deze website leest u op de pagina over deze website.