Beethoven: late strijkkwartetten op. 132 en op. 135
Beethovens late strijkkwartetten op. 132 en op. 135 ontstonden in de laatste jaren van zijn leven. Deze recensie bespreekt de opname van het Brentano Kwartet en de bijzondere structuur van beide werken.
Beethovens late strijkkwartetten ontstonden in een periode waarin zijn wereld steeds kleiner werd. Geestelijk gezien behoren ze tot het zwaarste repertoire dat er bestaat. Het tweede van deze werken, op. 132, werd in 1825 voltooid en doet denken aan de donkere, onrustige sfeer van de pianosonate op. 31. De eenzaamheid is erin goed hoorbaar, maar de reeks laat ook een laatste opleving van Beethovens scheppingskracht zien.
Op. 132: een hymne van dankbaarheid
Het langzame deel van op. 132 is de kern van het werk. Beethoven noemde het een "heilige dankzegging van een genezene aan de godheid". De muziek klinkt als een smartelijke hymne of smeekbede en maakt bij veel luisteraars een diepe indruk, ook na herhaald beluisteren.
Opvallend is de vijfdelige opbouw. Beethoven vond het traditionele schema van vier delen te beperkend. Later koos ook Bartók voor een vijfdelige opzet in zijn vierde en vijfde kwartet, wat de bijzondere status van deze vorm onderstreept.
Op. 135: het laatste kwartet
Op. 135 werd enkele maanden voor Beethovens dood voltooid en wordt vaak beschouwd als zijn muzikale testament. Hier keert hij terug naar het vierdelige schema. Het werk klinkt milder en eenvoudiger, alsof hij een soort heldere waarheid had gevonden. Het is bovendien bijna de helft korter dan op. 132.
Over de uitvoering
Het Brentano Kwartet is vernoemd naar Antonie (Bettina) Brentano, die door veel onderzoekers wordt gezien als de mogelijke ontvangster van Beethovens beroemde liefdesbrief aan de "Onsterfelijke Geliefde". De opname op het Aeon-label werd in de recensie als zeer sterk beoordeeld. Vergeleken met het Alban Berg Kwartet komt het Brentano Kwartet vooral naar voren in het langzame deel van op. 132, dat dieper en smartelijker klinkt. Ook de vergelijking met het Lindsay Kwartet en het Quartetto Italiano valt in het voordeel van deze uitvoering uit.
Wie meer wil lezen over andere kamermuziek van Bartók, kan terecht op de pagina over Bartók met het Takács Kwartet. Op de startpagina vindt u meer klassieke recensies.