Nieuwste berichten

Nieuws archief

Onderwerpen

Audiophysic Sitara – Sierlijke HiFi

Sunday, February 6th, 2011

Audiophysic Sitara

De eisen en functies van luidsprekers zijn in de loop der tijd enigszins veranderd. Waar exotische speakersystemen voor pakweg twintig jaar terug veelal nog grillige ontwerpen waren, wordt dat nu zoveel mogelijk teruggebracht naar eenvoudige doch strakke designs.

Audiophysic is zo’n bedrijf dat dat op succesvolle wijze doet. Al hun modellen voldoen qua verhouding en vormgeving aan de gulden snede en zijn een lust voor het oog.

Het gerenommeerde bedrijf van eigenaar Dieter Kratochwil en ontwerper Manfred Diestertich uit het Duitse Brilon, timmert al weer sinds 1983 aan de weg en ik was dan ook benieuwd naar de prestaties van de Sitara luidsprekers in mijn huiskamer. Bij het uitpakken werd mij al snel duidelijk dat dit bedrijf buitengewoon serieus is en nadere inspectie ontblootte dan ook een afwerking van de hoogste kwaliteit. De in China vervaardigde kasten zijn werkelijk vlekkeloos afgewerkt. De drivers daarentegen worden ontworpen en ontwikkeld in eigen huis en exclusief voor Audio Physic gemaakt.

De Sitara is een 2,5 weg systeem en het kleinste vloerstaand model uit de High-End serie met een gevoeligheid van 89dB en een nominale impedantie van 4 ohm. Opvallend is hoe het faseverschil tussen de tweeter en middentoner wordt gecorrigeerd, door de kast zeven graden achterover te laten kantelen. Er zijn uiteraard meerdere wegen die naar Rome leiden, maar dit is wel op een zeer esthetisch verantwoorde wijze gedaan. Verder is de kast te verkrijgen in diverse uitvoeringen: Maple, Black Ash, Cherry, Walnut, Ebony, White High gloss en Black High gloss. Overigens is er tegen een meerprijs van 200 euro de mogelijkheid tot bi-wiren.

Luisteren

Het eerste paartje dat ik kreeg was niet ingespeeld behalve dan dat de Drivers door Audiophysic gedurende 15 uur getest en belast worden in de fabriek voordat ze geassembleerd worden. Dit stelde mij weer eens in de gelegenheid te horen, hoe een systeem zich ontwikkelt tijdens het inspeelproces. Het proces dat wellicht is te vergelijken met de metamorfose van een onooglijke rups naar een prachtige vlinder. Altijd interessant! Toch schijnen er – om onbegrijpelijke redenen – nog steeds mensen te zijn, die vinden en/of denken dat dit onzin is. Maar dat is bijna niet voor te stellen na wéér de zoveelste ervaring, met een nieuw component in een audio keten.

Hoe dan ook, om toch maar snel meters te kunnen maken, werd het eerste duo door More Music omgeruild voor een volledig ingespeeld paartje. Niet dat ik het vervelend vond, een systeem langer dan normaal in huis te moeten hebben. Integendeel! Het leven is echter te kort en de kunst te lang…

Eenmaal uitgepakt en voorzien van de bijgeleverde spikes, kwam ik bij de eerste globale luistersessie uit op een sterk ingedraaide positie op ongeveer 30 centimeter van de achterwand. En dan moeten we toch denken aan een stand waarbij we – indien we het hoofd iets naar rechts of links verplaatsen – al snel de buitenste zijwand van de kasten kunnen zien. Als ik ze weer iets uit elkaar draaide, had dat uiteraard invloed op het stereobeeld. Stemmen en instrumenten waren in dat geval iets moeilijker te lokaliseren en werden dan gradueel groter afgebeeld. Anders gezegd: bij meer indraaien werd het beeld significant scherper en nam de doorluisterbaarheid fors toe. Het is dus de moeite waard enige tijd te investeren in het juist positioneren van de Sitara’s, maar de beloning is groot. Nu moet ik wel zeggen dat ik genoodzaakt was de speakers zo in te draaien, omdat ze 3 meter uit elkaar waren geplaatst door een dressoir. Ik vermoed dan ook dat als de Sitara’s wat dichterbij elkaar zouden staan, er ook geen sterke indraaiing nodig was. De ene luidspreker reageert daar gevoeliger op, dan de ander. Mijn Mission’s die altijd op diezelfde plek staan, hebben daar wat minder last van.

Aangestuurd door mijn Philips DVD 963A, replica Audio Note M7 en Charlize eindversterker, gaven de Sitara’s aanvankelijk een klankbalans die naar mijn zin ietwat tendeerde naar het midden-laag. Toevallig had ik ter recensie ook een aantal voeten uit het Harmonix programma in huis, die ik kon inzetten. Met de RF-900MKII voeten werd die tendens al grotendeels geneutraliseerd, al bleef het toch nog net iets teveel naar mijn smaak. Het voor de hand liggende advies in deze is dan ook om rand apparatuur te kiezen die dat compenseert. Ik kon op dat moment nog niet beschikken over mijn nieuwste referentie, de ModWright KWA 100. Die zou ongetwijfeld nog meer tonale balans hebben aangebracht en bovendien meer profiel. Feit blijft dat uiteindelijk de oren van de potentiële koper zelf tot gids moeten zijn.

Maar laten we vooral noemen waar de Sitara’s goed in waren, want die gedachte overheerst absoluut. Ondanks de genoemde geneigdheid naar het midden-laag, bleken ze behoorlijk ritmisch en bleef er meer dan voldoende elasticiteit over om snellebasloopjes en synthesizers accuraat en met het nodige profiel weer te geven. Dat bleek wel met Dancing Girls op Human Racing van Nik Kershaw. Maar vooral houtblazers werden mooi neergezet. De fagot in de opening van Le Sacre klonk gitzwart en met veel druk. Evenzo de basklarinet iets verderop in het stuk en de rest van het hout hadden het natuurlijke timbre. Het lag dan ook voor de hand dat ze makkelijk waren te identificeren. Een goede test is ook om de hobo van zijn grotere broer de cor-anglais te onderscheiden. Die proef werd ook goed doorstaan in de genoemde balletsuite van Stravinsky. Een ander voorbeeld is de opening van het tweede deel van Vaughan Williams’ 9de symfonie. Daar kan men namelijk gemakkelijk twijfelen tussen een trompet en een flugelhorn en ook hier lieten de Sitara’s het verschil overtuigend horen.

Ofschoon de Sitara’s qua klank iets aan de warme kant zitten, werden wel degelijk masteringsverschillen weergegeven. Dat bleek wel uit een vergelijk tussen de ‘Originals’ serie van Deutsche Grammophon en de eerste generatie Cd’s uit datzelfde huis. Ook veranderingen in de audio keten werden gemakkelijk opgemerkt door deze vloerstaanders. Van tijd tot tijd sluit ik een losse DAC aan op de digitale uitgang van mijn Philips DVD 963A en dat werd overduidelijk blootgelegd; net zoals de experimenten met andere voedingskabels, goed te horen waren.

Conclusie

De Audiophysic Sitara bleek een prettig en aangename speaker zonder dat het de verschillen in opnames nivelleert. Bij veel speaker systemen, sluiten deze aspecten elkaar veelal uit; maar niet bij de Sitara. Anders gezegd: meestal is het óf een aangename klank, óf hoge resolutie, openheid enz.

Zoals altijd dient de potentiële koper ook aandacht te besteden aan het zoeken naar een passende versterker die het enigszins volslanke karakter wat beteugelt. Verder denk ik dat er het beste bekabeling gebruikt wordt, die niet teveel de nadruk legt op het lage midden gebied.

Tot slot heb ik door de smetteloze uitstraling en afwerking ook genoten van de fysieke aanwezigheid van de Sitara’s in mijn huiskamer. D’accord, alles heeft ook z’n prijs maar een dergelijke afwerking is inderdaad zeldzaam en ik kan me voorstellen dat maar weinig echtgenotes een probleem hebben met het sierlijke design.

Emile Stoffels

Gebruikte Cd’s:
Nik Kershaw – Human Racing;
Prince – 3121;
Bartok – Piano Concertos – DG 457 909-2;
Beethoven – 9th Symphonie – DG 447 401-2;
Schönberg – Verklärte Nacht – DG 457 721-2;
Stravinsky – Le Sacre du Printemps – Philips 416 498-2;
Vaughan Williams – 9th Symphony – RCA GD 90508;

Volledig in Harmonix

Friday, December 17th, 2010

Volledig in Harmonix

Wanneer het tunings merk Harmonix ter sprake komt, is de algemene reactie meestal: “oh ja…; het doet zeker wel wat, maar het is zo (lees “te”) duur”. En eerlijk gezegd was dat ook mijn opvatting, totdat ik de kans kreeg de Harmonix producten eens in diepte te onderzoeken. Er is bij mij toch altijd een sluimerende wens geweest deze producten uitgebreid te testen, omdat Harmonix nooit stil staat en zijn programma ook door blijft ontwikkelen.

Wat de zaak des te aantrekkelijker maakte is dat distributeur Ed Doggen van Daluso Audio met raad en daad klaar staat en zelfs ter plekke bij klanten langskomt, om waardevolle wenken en aanwijzingen te geven. Dit alles met een oprechte geïnteresseerdheid en bevlogenheid. Een service die men tegenwoordig maar zelden aantreft…

Zo’n dertig jaar geleden onderzochten Harmonix technici hoe resonanties zich gedroegen bij beroemde vioolmerken als Stradivarius, Guarneri en Amati. Uiteraard heeft ieder apparaat resonanties. Ze worden veroorzaakt door het apparaat zelf, het gekozen materiaal, de interne onderdelen: trafo’s, elco’s enz. Deze resonanties kunnen behoorlijk wat roet in het eten gooien. Uiteraard geldt dat ook voor muren, plafonds en vloeren. Simpel gezegd heeft Harmonix dit opgelost door de frequenties waarin deze hinderlijke resonanties zich bevinden, over te zetten naar een gebied waar ze meewerken in plaats van tegenwerken.

In Gods naam geen demping

Ed Doggen vertelde dat Harmonix vaak op de verkeerde manier wordt toegepast; wat de reactie bovenaan dit artikel voor een zeer groot deel verklaart. Het moet namelijk niet in combinatie worden gebruikt, met andere tuning middelen en al helemaal niet met dempingmiddelen. “Demping is sowieso iets dat je niet moet willen”, doceert Ed. “Het probleem met demping is dat er veel wezenlijke muziekinformatie verloren gaat”. In den lande hebben we daar een mooi gezegde voor: ‘het kind met het badwater weggooien’. Demping dus alléén indien het echt niet anders kan, is Eds devies. Overigens, Audio Note speakers zijn ontworpen met dunne ongedempte wandjes die meetrillen…

Het Harmonix programma is behoorlijk omvangrijk. Nog los van het kabelprogramma, zijn er kegels, diverse modellen voeten (ook voor onder spikes of kegels), twee platenklemmen en een mat, tuningsheets voor op cd’s, room tuning disks om op de muur aan te brengen, en tot slot nog de pastille-vormige tuning Base Devices.

Voor wat betreft de platenmat en de laatste drie producten: daar komen we nog graag op terug in een volgend artikel.

Lieflijke voetjes

Ik ben met de speakers begonnen omdat ik vermoedde, dat daar de duidelijkste veranderingen zouden optreden en dat bleek ook wel. Overigens adviseert Harmonix in hun brochure dit als eerste stap.

De RF-900-serie is ontworpen voor gebruik onder luidsprekers en apparatuur met spikes of kegels. Allereerst plaatste ik de RF-900MK2 voetjes. Aanvankelijk waren mijn plannen om drie per speaker te gebruiken, omdat ik nu eenmaal sinds jaar en dag drie (aluminium) kegels gebruik. Toch werd mij door Ed ten sterkste aangeraden, vier kegels te gebruiken en dus vier voeten. Dit, opdat Harmonix zijn werk beter kan doen.

Na het plaatsen viel direct op dat er meer kleur en textuur in het middengebied was te bespeuren alsmede het uitsterven van klanken. Bij Miles Davis’ In Concert track drie, viel ineens op dat George Coleman als het ware werd uitgenodigd en al spelend vanaf rechts het podium opliep. Dat heeft te maken met de toegenomen hoeveelheid ruimtelijke informatie, die meer van de zaal en entourage laat horen. Tevens liep het laag verder door en was er veel opgeschoond in het midden-laag. Stemmenmateriaal werd tastbaarder en alles werd een slag ritmischer.

Dergelijke resultaten werden ook bereikt – zij het iets minder spectaculair – met de TU 606Z onder mijn CD loopwerk en versterker. De 600-serie zijn voeten die direct contact maken, zonder tussenkomst van een spike of kegel. Hopelijk zal ik te zijner tijd ook het topmodel uit deze serie – de TU-666ZX – kunnen testen.

De volgende dag al, besloot ik de grotere broertjes te plaatsen: de RF-999 MT MK2. Het verschil tussen deze en de RF-900MK2, was zelfs in bepaalde facetten nog groter dan de stap van geen voeten naar de 900MK2. Ik geloof dan ook oprecht dat de toegenomen verbetering, het prijsverschil tussen beide rechtvaardigt. Levins basloop bijvoorbeeld op Peter Gabriels So, was op Don’t Give Up voor het eerst echt helemaal schoon en had eindelijk het beoogde profiel. Iets dat ik in mijn set nog niet had weten te bereiken. Ook Brand-X’ Live Stock had meer live sensatie. In z’n algemeenheid werd er meer kleur losgeweekt. De midden regionen werden rijker aan informatie en hadden meer diepte en nauwkeurigheid. Track vijf op Simply Reds debuut was door de toegenomen precisie, oneindig meer ritmischer geworden.

Platenklem

Helaas was ik niet in de gelegenheid de mat van Harmonix te testen, maar wel de TU-812MK2 klem waarvan er twee in het programma zitten. Van echt klemmen is overigens geen sprake en de ervaring leert dat in dergelijke gevallen een hoorbare ‘stress’ optreedt in de geluidsreproductie.

Aanvankelijk had ik het idee dat de platenklem relatief weinig deed, dus nam ik hem mee naar een zeer gewaardeerde vriend die een Verdier draaitafel en inmiddels een hele collectie heeft van allerlei soorten en maten platenklemmen. Zijn platenspeler heeft een metalen plateau en het lag voor de hand dat de Harmonix platenklem daar veel mooie dingen zou doen. En dat deed het inderdaad. Het was opvallend hoeveel tonale rijkdom er vrijkwam. Bij mijn eigen draaitafel was het effect nog steeds iets minder spectaculair, aangezien mijn plateau van acryl is en dus zo dood als een pier. Echter, mijn aanvankelijk getemperd enthousiasme bleek achteraf aan de geselecteerde software te liggen. Bij Bartoks Sonate voor twee piano’s en slagwerk (Philips 9500434), was er wel degelijk meer accuratesse en snelheid te bespeuren. Ook waren er meer ondertonen waar te nemen, waardoor de algehele klankbalans prettiger aandeed. Bij William Schumans vioolconcert (DG 2530103) kwam er nog meer ruimte-informatie vrij terwijl de toegenomen separatie de solist volledig losweekte van het orkest. Bovendien nam bij dit alles het kleurenpalet zowel in omvang als kwaliteit toe.

Conclusie

Dat de Harmonix producten in veel gevallen meer invloed hadden op de klank dan kabeltje zus en snoertje zo, staat voor mij als een paal boven water. Bovendien moet dit ook in het licht worden gezien, van wat men zoal uitgeeft aan kabels en interlinks. Ik had dan ook de onuitwisbare indruk dat het gebruik van deze producten waren te vergelijken met de verbetering van een component. Laten we zeggen, de lift die een versterker van 5K geeft over die van 1K. Het is dan ook duidelijk dat na toepassing van de Harmonix producten de hele audioset opnieuw moet worden bekeken, aangezien ze verborgen zwakheden in zowel opstelling van de speakers als opname ontbloten. Inderdaad: enkele van mijn geroemde referentie cd’s vielen door de mand. Het is echter ook goed mogelijk dat na de inzet van Harmonix, de luisteraar erachter komt dat hij de verkeerde keuze heeft gemaakt mbt. luidspreker kabels en/of interlinks. Dit is de impact zoals ik die ervaren heb en die was volledig in harmonie met de prijs. Ja, Harmonix is niet goedkoop, maar realiseert – mits juist toegepast – zeer grote stappen in de audioketen.

Afscheid

Toen de dag aanbrak dat de spullen zouden worden opgehaald en ik stap voor stap de Harmonix producten weghaalde, moest ik denken aan de afscheidssymfonie van Joseph Haydn. Bij de première van deze tragische 45ste symfonie, liepen de musici een voor een weg tijdens het slot van het laatste deel. Ze namen hun kaars met standaard, die de partituur moest verlichten, met zich mee en tegen de tijd dat de allerlaatste noten waren gespeeld, was het een stukje donkerder in de kamer. Nu, dat gevoel had ik ook: er leek een soort van licht weg te vloeien uit mijn installatie…

Emile Stoffels