Britten en Szymanowski: vioolconcerten
Britten en Szymanowski schreven beide een vioolconcert in de eerste helft van de twintigste eeuw. Hun werken staan vaak naast elkaar op cd, omdat ze veel gemeen hebben en toch sterk van karakter verschillen.
De vioolconcerten van Benjamin Britten en Karol Szymanowski behoren tot het repertoire dat violisten graag opnemen. Beide werken zijn ontstaan in een periode waarin componisten zochten naar een eigen weg tussen het late romantische idioom en modernere harmonie. Samen op een schijf geplaatst, laten ze goed zien hoeveel verschillende kanten een vioolconcert kan hebben.
Het vioolconcert van Britten
Brittens Vioolconcert op. 15 dateert uit 1939 en werd geschreven voor de violist Antonio Brosa. Het werk heeft een duidelijke structuur met een lyrisch openingsdeel en een scherp, ritmisch middendeel. Het slotdeel is een passacaglia, een variatievorm over een steeds terugkerend basispatroon. Die vorm geeft het concert een sterke samenhang en een opbouw die naar een indrukwekkend slot leidt. Britten combineert hier zijn gevoel voor melodie met een precieze, bijna neoklassieke beheersing van de vorm.
Het vioolconcert van Szymanowski
Szymanowski schreef zijn eerste vioolconcert, op. 35, in een tijd waarin hij sterk werd beïnvloed door de Poolse volksmuziek en door het impressionisme. Het werk is kleurrijk en sensueel, met een uitgesproken melodische lijn die over lange frasen wordt uitgesponnen. De solist krijgt veel ruimte voor expressie, maar ook voor technische bravoure. Een latere versie en een tweede vioolconcert, op. 61, tonen dat de componist zijn stijl in de loop der jaren verder ontwikkelde.
Wat deze werken verbindt en onderscheidt
Beide componisten laten de viool zingen en leggen veel nadruk op het lyrische element. Toch klinkt Britten vaak helderder en strakker, met een klassieke opbouw en een gecontroleerde spanning. Szymanowski is meer weelderig, met een harmonische taal die vaak in het licht van het impressionisme staat. Juist dat contrast maakt een gecombineerde uitgave interessant voor luisteraars die twee benaderingen van het moderne vioolconcert willen vergelijken.
Tips voor de luisteraar
- Let bij Britten op de terugkerende passacaglia-bas in het slotdeel; zo hoor je de structuur van het werk.
- Luister bij Szymanowski naar de manier waarop de melodie zich langzaam ontvouwt over de orkestrale kleuren.
- Vergelijk de interpretaties: het tempo en de vibrato van de solist bepalen sterk hoe het werk overkomt.
Op zoek naar andere opnames van deze of vergelijkbare werken? Bekijk het overzicht van gezochte cd's of de cd's die te koop zijn. Meer over de achtergrond van deze site vind je op de pagina over deze website, en op de startpagina vind je recente besprekingen van klassieke opnames.
