Bartók en Saygun: vioolsonates

De vioolsonates van Béla Bartók en Ahmed Adnan Saygun worden vaak naast elkaar gezet. Beide componisten werkten in de twintigste eeuw en lieten zich sterk inspireren door volksmuziek uit hun eigen streek. Bartók verzamelde in Hongarije en omliggende landen boeren- en herdersmelodieën, en Saygun deed iets vergelijkbaars in Anatolië. Dat maakt het interessant om beide werken naast elkaar te beluisteren.

Bartók: twee sonates voor viool

Bartók schreef twee sonates voor viool en piano. De eerste sonate uit 1921 laat een sterke, gespannen stijl horen, met een harmonische taal die ver af staat van de romantiek. De tweede sonate, uit 1922, is compacter van opzet en vraagt van beide instrumenten een grote precisie. Veel ritmes en melodische wendingen zijn afgeleid van de volksmuziek die Bartók zelf optekende.

Saygun: een Turkse blik op de vioolsonate

Saygun studeerde in Parijs, maar kwam later in aanraking met de manier waarop Bartók volksmuziek verwerkte in een kunstmuzikale vorm. Zijn vioolsonate combineert Turkse melodische modi met een Westerse sonatevorm. Wie de muziek met open oren beluistert, hoort hoe ritme en melodie uit de volkstraditie terugkomen in een nieuwe, eigentijdse context.

Waar let je op bij het luisteren

• De rol van ritme: in beide werken speelt het accent een grote rol, vaak onregelmatig van aard.
• De dialoog tussen viool en piano: beide instrumenten zijn gelijkwaardig en wisselen melodie en begeleiding af.
• De modale melodieën, die afwijken van de gebruikelijke majeur- en mineurtoonsoorten.

Wie meer wil weten over Bartók in de opnamen die wij eerder besproken hebben, kan kijken naar de Bartók-opname van het Takács Kwartet bij Decca. Een andere Bartók-opname, met Kocsis, vind je bij de Philips-uitgave met Kocsis. Op de startpagina vind je meer klassieke recensies.