Nieuwste berichten

Nieuws archief

Onderwerpen

Yarland P100 hoofdtelefoonversterker

Tuesday, December 28th, 2010

Yarland P100 hoofdtelefoonversterker

Ik ben bepaald geen hoofdtelefoon luisteraar. Hoe kwam ik er dan bij deze test aan te vragen bij de hoofdredacteur? Het kwam – denk ik – door het feit dat het een versterker is met een buizen bezetting die ik goed ken. Bovendien heb ik iets met houten frontjes en Yarland heeft dat goed gedaan door hun relatief goedkope producten, chique eruit te laten zien.

Ik heb inmiddels nogal wat EL84 versterkertjes gehoord, maar ben nog nooit teleurgesteld in deze buis. Oké, de ene was wat opvallender dan de andere, maar wat al deze versterkers kenmerkte, was de typische EL84 kwaliteit: een aanstekelijke, frisse, open klank in het midden-hoog die direct aanspreekt en ook aan blijft spreken. Een groot voordeel van de EL84 is, in tegenstelling tot veruit de meeste direct verhitte triodes, dat hij gemakkelijk is aan te sturen. Beide kanalen kunnen – in het geval van single ended configuratie – door slechts één dubbeltriode met gemak worden aangestuurd. Een simpele schakeling dus met een minimum aan onderdelen en versterkingstrappen. En dat is te horen.

Er wordt altijd een beetje denigrerend over deze buis gedaan, omdat het een indirect verhitte buis is en geen direct verhitte triode. Wat veel mensen blijkbaar ontgaat, is dat de El84 in de jaren 50 door Philips als een echte audiobuis ontworpen is. Toch lees ik op forums steeds vaker dat hobbyisten en ontwerpers deze buis wel bejubelen.

De EL84 – de Amerikaanse equivalent is de 6BQ5 – wordt wel eens “the baby with the bite’ of ‘een wolf in schaapsklederen’ genoemd. Dat komt door het pittige karakter en het relatief kleine formaat. Hij is vingerdik en 68 mm hoog. Een kleine glaskolf dus, waardoor hij ook behoorlijk heet wordt. Koeling kan nog wel eens een aandachtspunt zijn. Oppassen geblazen dus met kleine kinderen. Een kort moment van onvoorzichtigheid, levert de geur van gebraden vlees op. Bij de Yarland zit alles netjes onder het deksel.

Gezien het relatief lage vermogen dat de fabrikant opgeeft, dacht ik aanvankelijk dat de El84’s in triode zijn geschakeld*. De binnenkant van de versterker leert echter dat er ‘gewoon’ penthode schakeling is toegepast en het lage vermogen te verklaren is door de opvallend lage instelling van de eindbuizen. Ik mat 75 volt op de anode en een paar volts meer op het schermrooster. Dat is wel erg laag.
Verder worden de eindbuizen aangestuurd door twee dubbel triodes, de 6N3. Van deze wordt echter maar één helft gebruikt. Dit is een stuurbuis die door Yarland veel wordt toegepast.

De Klank

Zoals gezegd luisterde ik niet veel via een hoofdtelefoon en heb daar dan ook nooit echt in geïnvesteerd. Ik heb een Philips HP820 die rond de 40 Euro kostte als ik het me goed herinner. Niets bijzonders dus. Echter, nadat ik de versterker een halfuur had opgewarmd ging er toch een soort van microkosmos voor me open. Veel detail, maar nooit vermoeiend. Het midden is – zoals ik al verwachtte – het sterkste punt: rijk, vloeibaar, en open. Maar ook het hoog loopt behoorlijk ver door en klinkt zoet, doch energiek. De opening van track 4 op Product van Brand X, had de juiste hoeveelheid informatie, zonder opdringerig te worden. Bij het tweede deel van Bartok’s ‘Muziek…’, waren de verschillende instrumentengroepen met groot gemak van elkaar te onderscheiden. Gekraak van de vloer, geschuifel met de stoelen, geritsel van het papier. Het was er allemaal! Ook viel weer op dat de strijkers correct klinken, wat een belangrijk criterium is. Iets dat niet alle versterkers gegeven is. King Crimson had de juiste volumineusheid in het lage midden en laag, zonder echt heel diep te gaan. Modderig werd het overigens nergens. Luid draaien zorgde echter voor enige vervorming, maar dat was dan ook een geluidsniveau die we elkaar bepaald niet willen adviseren. Stolen Car van Sting klonk realistisch, los, en precies.

En dan te weten dat er nog aardig wat te verbeteren valt. Ik denk hierbij in de eerste plaats aan om de fabrieksbuizen te vervangen door zogenaamde new old stock exemplaren. Dat is een kwestie van het deksel eraf halen en de buizen omprikken. Een exercitie van niets, zou ik zeggen. Probeer eens een paartje Philips – al dan niet miniwatts – te scoren op Marktplaats en de 6N3’s te vervangen door de General Electric 5670. Uiteraard zijn er ook goede nieuwe producties, zoals JJ. Ofschoon velen behoorlijk overtuigd zijn van de Electro Harmonix EL84’s, ben ik iets terughoudender. Van een paartje dat ik ooit had, was een exemplaar defect. Deze trok teveel stroom en zou uiteindelijk mijn uitgangstrafo vernield hebben. Ik heb het gelukkig op tijd ontdekt. Vandaar het trauma.
Dan waren er behoorlijke verschillen tussen de 32 en 300 ohm aansluiting. De laatste was stiller met een iets uitgebreider kleurenpallet, maar minder aansprekend op het gebied van dynamische contrasten. Ik vooronderstel in deze, dat het muziekgenre leidend zal zijn voor de luisteraar.
De plug weer terug in de hoofdtelefooningang van de Harman/Kardon versterker, was een koude douche. Na eenmaal een Rochefort 10 of een Westvleteren ervaren te hebben, kun je absoluut niet meer terug naar een Bavaria pilsje.

Conclusie

Het mag duidelijk zijn. Deze hoofdtelefoon versterker klinkt te goed voor het geld en is dus een buitenkansje voor mensen die regelmatig met een koptelefoon luisteren. In z’n algemeenheid loont het zondermeer de moeite om een dedicated hoofdtelefoonversterker aan te schaffen. Dat geld voor veel zaken natuurlijk. De Yarland P100 klinkt oneindig veel beter dan het chipje dat in menig versterker zit voor de hoofdtelefoonversterking. Ik kan me voorstellen dat het helemaal een klankfeest wordt met een dikke Sennheisser of welk prachtig ander merk ook.

Wat ik Yarland nog als feedback wil geven, is dat ze wellicht eens kunnen overwegen om deze versterker zo te maken dat hij tevens als geïntegreerde versterker dienst kan doen. Er zal dan een extra aftakking op de secundaire kant van de uitgangstrafo’s moeten komen voor de huiskamerluidsprekers (4 of 8 ohm) met speakeruitgangen en een tweede ingang voor een extra bron met een keuzeschakelaar. En – dat zou erg mooi zijn – een schakelaar om tussen triode en penthode instelling te kunnen schakelen. Luidsprekers ten noorden van 92dB rendement, zijn dan voor een dergelijke versterker uiteraard een eis.

EMile Stoffels

Gebruikte CD’s:

Brand-X – Product;
Brand-X – Masques;
Sting – Sacred Love;
Bartok – Muziek voor Strijkers, Slagwerk en Celesta/Fritz Reiner;
King Crimson – The Power to Believe