Nieuwste berichten

Nieuws archief

Onderwerpen

Ken je klassiekers – reis door de klassieke muziek

Tuesday, July 29th, 2014

Ken je klassiekers, Aldo Druyf
ISBN: 9789081449601
Aldo Classics

We kunnen het ons levendig voorstellen: de wanhoop op het gezicht van iemand, die een klassieke speciaalzaak binnenwandelt. Hij of zij brand van nieuwsgierigheid om de wereld der klassieke muziek te verkennen. Maar waar moet die persoon in Gods naam beginnen?

En in een speciaalzaak kan men nog een goed advies krijgen van een bevlogen winkelbediende. Helaas worden deze speciaalzaken meer en meer een zeldzaamheid. Wellicht maakt dit de kwestie nog lastiger, dan dat hij al is. Want hoe moet dat dan achter de computer? Het alternatief voor de winkel. Wat is een suite? Wat is kamermuziek? Nog maar te zwijgen over de volgende stap: welke van de twintig uitvoeringen van de Rheinische Symfonie van Schumann moet hij of zij nu nemen?

Ook op een andere manier worden veel nieuwsgierigen ontmoedigd. Pas nog zei Arie Boomsma bij Pauw & Witteman iets van, dat veel mensen klassieke muziek als een ondoordringbaar bastion ervaren.

Aldo Druyf – die zijn ervaringen grotendeels heeft opgedaan in een klassieke platenzaak – ontfermt zich over deze lieden. In zijn boek “Ken je klassiekers” verdeelt hij de klassieke muziek in 50 genres binnen vier categorieën (vocale muziek, solomuziek, orkestmuziek en kamermuziek), waarbij hij de meest representatieve voorbeelden noemt. Aan het begin van ieder hoofdstuk worden 5 opvallende kenmerken van het beschreven genre genoemd. Het mooie van deze opzet is, dat de lezer op verschillende manieren kan zoeken. Ook kan er op sfeer gezocht worden: Romantisch, Swing, Spektakel etc. Dit vind ik overigens minder geslaagd. Bij veel muziekstukken worden ook nog quotes en verwijzingen naar popmuziek en film gemaakt. Ook de tekeningen en karikaturen van John Minnion zijn kostelijk. Verder kan de geïnteresseerde voor de luistervoorbeelden, de website www.kenjeklassiekers.eu bezoeken.

Eigenaardigheden zijn er wat mij betreft ook. Zo staat Sinfonia da Requiem van Benjamin Britten als alternatief voor Brittens War Requiem bij vocale muziek, terwijl er in dat stuk geen zang voorkomt. Ook is het onjuist dat er geen strijkinstrumenten in Stravinsky’s Psalmensymfonie gebruikt worden. Evenzo vond ik Druyfs verantwoording om Mahler bij de modernen in te delen, problematisch. Maar alles overziend kan ik dit boek van harte aanbevelen. Een beknopte en handige gids die verder gaat dan Klassieke muziek voor Dummies. Een prima start voor geïnteresseerden – vooral jong volwassenen – die een bres in de muur willen slaan van het bastion der klassieken.

Emile Stoffels
Luister Magazine 699

Tsjechische gloed

Sunday, February 5th, 2012

Naar aanleiding van een optreden van het Elias kwartet op 12 Januari in de Vereeniging in Nijmegen, werd de onderstaande recensie geschreven. Op het programma stonden het strijkkwartet nr. 10 op. 51 uit 1879 en het pianokwintet nr. 2 op. 81 uit 1887, van Antonín Dvorak. De avond opende met Meditation voor strijkkwartet over de oud-Tsjechische hymne ‘St. Wenceslaus’, opus 35a uit 1914 van Josef Suk.

“A human life, I think, should be well rooted in some area of native land where it may get the love of tender kinship from the earth, for the labors men go forth to, for the sounds and accents that haunt it, for whatever will give that early home a familiar unmistakable difference amidst the future widening of knowledge.” George Eliot

Deze gedachte is ontegenzeggelijk van toepassing op componisten van de nationalistische stroming die in Centraal- en Oost-Europa ontstond en uiteindelijk zijn wortels heeft in de Franse revolutie. Het nationalisme werd de nieuwe niet te stuiten religie en zou ook een grote voedingsbodem blijken te zijn voor de toonkunst. Een opvallend kenmerk van de laatromantiek is dan ook, een grote bloei van op nationale factoren en volksmuziek geïnspireerde muziek. Daar uit volgde dat de componist maatschappelijk een steeds belangrijkere rol is gaan spelen in de samenleving.

Antonín Dvoraks kunst, heeft dat alles in zich. Deze meester der idylle oriënteerde zich in de symfonie en kamermuziek voornamelijk op Johannes Brahms. Het strijkkwartet nr. 10 op. 51 uit 1879 van deze Tsjechische meester en het pianokwintet nr. 2 op. 81 uit 1887, stonden op het programma In de Nijmeegse Vereeniging door het Elias kwartet.

Meditatie

De avond werd echter afgetrapt met de Meditation voor strijkkwartet over de oud-Tsjechische hymne ‘St. Wenceslaus’, opus 35a uit 1914 van Josef Suk. Centraal in deze koraal zijn de woorden: “Laat onze natie en toekomstige generaties niet vergaan.” Suk was leerling van Dvorak en later nog diens schoonzoon. Zijn Meditation is een overwegend lamenterend stuk, dat zowel als strijkorkest als kwartet wordt uitgevoerd. Het jeugdige Elias kwartet zat volledig in de muziek en spreidde veel toewijding ten toon. Bij de eerste inzet door de alt, was het al duidelijk dat het een gedenkwaardig avondje zou worden. Indachtig het belang van dit werk.

Volume

Opvallend was de verbluffende voluminositeit dat een strijkkwartet bereikt in deze zaal. Er blijkt eenvoudigweg geen kleine zaal nodig te zijn. Ik had het kunnen weten, omdat ik hier al eerder de sonate voor twee piano’s en slagwerk van Bela Bartok hoorde. En dat was een onvergetelijk middagje. De akoestiek hier in de Vereeniging wordt door velen geroemd en naast die van het concertgebouw in Amsterdam gesteld. Niet vreemd dat diverse grote musici hier kwamen opnemen: Martha Argerich met Nelson Freire en Frans Brüggen, die hier met het orkest van de 18de eeuw enkele Beethoven symfonieën opnam voor Philips. Zelf was een van mijn mooiste ervaringen hier het War Requiem van Benjamin Britten, in het kader van de 65 jarige herdenking van de bevrijding van Nijmegen.

Feest

In Dvoraks strijkkwartet, ontblootte het Elias de in cultuur gebrachte volksdansen met veel zwier. Dit folkloristisch feest bereikte een hoogtepunt in het tweede deel: de Dumka, een dans uit de Oekraïne van lyrisch melancholisch karakter. Echter in het derde deel – het Andante con moto -, is er zelfs sprake van sublimatie van het materiaal. Onze Elias vrienden brachten dit belangrijke aspect, ruim voldoende voor het voetlicht.

Na de pauze restte nog het glorieuze pianokwintet nr. 2. Dit stuk is nog wat expressiever en uiteraard kleurrijker, door de toevoeging van de piano. De Amerikaanse pianist Andrew Armstrong en het Elias trakteerden ons, op energiek en tegelijk verfijnd spel. De balans was overigens volmaakt tussen het strijkkwartet en de piano. De timbres der instrumenten mengden opvallend fraai. Nimmer was er een hinderlijke nadruk. Ja, het werd een feestelijke afsluiting van een schitterende avond.

Nagloei

Nadat de laatste noten waren uitgeklonken, applaudisseerden de toehoorders hun handen warm. Ook alle complimenten aan de mensen die de inrichting van het podium hebben verzorgd, dat eenvoudig doch smaakvol was ingericht. Een mooi bloemstuk in de ruimte en de belichting met het logo van de Nijmeegse stichting voor kamermuziek fraai geprojecteerd op de wand. Fijn was ook te zien dat de zaal nagenoeg vol zat.

Napraten met de musici over de voorstelling, leerde dat het Elias kwartet ook de kwartetten Nos. 2 en 3 van Britten aan het opnemen is. Ik hoop dit internationale gezelschap met onder andere deze werken, spoedig weer in het Concertgebouw de Vereeniging te horen…

Emile Stoffels

Benjamin Britten – War Requiem

Saturday, December 25th, 2010

In het kader van de 65 jarige herdenking van de bevrijding van Nijmegen, werd op 20 september 2009 het War Requiem van Benjamin Britten (1913 – 1976) uitgevoerd in het Concertgebouw De Vereeniging door het Gelders Orkest, o.l.v. Martin Sieghart. Dit concert heb ik bijgewoond en mijn ervaring kunt u hier lezen.