Nieuwste berichten

Nieuws archief

Onderwerpen

« Vorige berichten

SCHNITTKE – 3rd Symphony

Sunday, January 10th, 2016

Schnittke Pentatone259SCHNITTKE
3rd Symphony
Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin • Vladimir Jurowski
Pentatone SACD DDD 52.16

Uitvoering **** | Opname *****

De derde Symfonie van Alfred Schnittke uit 1981, beleefde in hetzelfde jaar z’n première onder Kurt Masur en het Leipzig Gewandhausorchester. Yuri Bashmet zei heel treffend het volgende, over Schnittkes werk: “they call his music polystylistic, when they don’t like it. It’s only Alfred’s language…” Maar niet alleen stilistisch. Schnittke maakte bij het componeren, ook veelvuldig gebruik van de initialen van grote componisten: Bach, Handel, Mozart, Schonberg, Stockhausen en Hans Werner Henze. De opening doet sterk denken aan die van de Wagners Rheingold en de Alpensymfonie van Richard Strauss. Het tweede deel, is behoorlijk contrastrijk: het begint licht en briljant, waarna het verandert in een groots drama. Ook vinden we op diverse plekken, citaten van Mozarts sonates. Het laatste deel, het adagio, is qua taal en atmosfeer, meer in de trant van Mahler. Dit is muziek die men moet ondergaan; waar men in ondergedompeld moet worden en het liefst live. Er zijn veel goede dingen te zeggen over de directie. Maar een is er toch dat Jurowski de kunst verstaat, het kruit niet te snel te verschieten. Aan de opname zal het evenmin liggen: die is fenomenaal. Het kerkorgel is overigens op een andere locatie opgenomen, maar toch mooi geïntegreerd in de opname. Een belevenis!

Emile Stoffels
Luister Magazine

BACH – Cello Suites

Sunday, August 23rd, 2015

vinyl_cd_mockupBACH – Cello Suites
Isang Enders
Berlin Records 0300609BC Vinyl 3 discs

Uitvoering **** | Opname ****

Bach schreef zijn Cello Suites in Cöthen, voor de gambist/cellist Abel. De Suites worden gezien als de uiterste consequentie van Bachs nadenken over de problematiek van de kamermuziek. Ofschoon in de cellosuites geen fuga voorkomt, wordt er hier met een enkel instrument, een vol en een uit meerdere lagen bestaand geluid bereikt. De beide laatste suites stellen technisch gezien de zwaarste eisen, waarvan nr. 6 oorspronkelijk bedoeld is voor een 5-snarig in plaats van een 4-snarig instrument. In de loop der tijd zijn er aardig wat fenomenale opnames verschenen: Fournier, Schiff, Bijlsma, Starker, Tortelier, Gendron, en Casals. De laatste ontrukte de Cellosuites aan de vergetelheid en nam ze voor het eerst compleet op. Toch verraste de 26 jarige Duits-Koreaanse Isang Enders mij, met een dynamische aanpak vol jeugdig elan. Op z’n negende kwam hij in aanraking met de cello, na aanvankelijk aan de piano te zijn begonnen. Het intensieve contact met de Amerikaanse cellist Lynn Harrell, heeft een grote invloed op hem gehad. “Bach is onsterfelijk” schrijft hij in het voorwoord van het boekwerk en dat is te horen, ook door de prachtige opname. Het vinyl is kundig gesneden en muisstil. Mooi product dus en voor vinylliefhebbers een begerenswaardige set.

Emile Stoffels
Luister Magazine 704

Muziek ervaren – Essays over muziek en filosofie.

Wednesday, April 29th, 2015

Muziek ervaren203Uitgeverij: DAMON
ISBN: 9789460361678
Aantal pagina’s: 216

Muziek beantwoordt aan verschillende soorten emoties en kent diverse functies. Zo zullen ‘Die Vier Letzte Lieder’ van Richard Strauss een geheel andere emotionele respons oproepen, dan de Matthäus Passion. Maar als achtergrond voor bij een romantisch etentje, zal een strijkkwartet van Béla Bartók vermoedelijk niet de juiste keuze zijn. Daarentegen zal Andre Hazes het in een kroeg of voetbalstadion prima doen, ofschoon veel lezers van dit tijdschrift er niet over zullen piekeren een cd van de populaire volkszanger op een zondagochtend te draaien; als ze die al in huis hebben.

Kortom: Hoe ervaren wij muziek? Als uitlaatklep, als geestelijke voeding, als vermaak of slechts als decoratie? Hoe delen wij het met anderen? Tien auteurs hebben gepoogd in dit boek vanuit verschillende disciplines (cultuur- en kunstfilosofie, musicologie, sociologie etc.), iets zinnigs te zeggen over muziek. Maar ook vragen als: Welke invloed heeft het gebruik van elektronica op het componeren? Waarom drukken wij ons veelal in metaforen uit, als wij over muziek spreken?

Deze verzameling van essays is ontstaan nav. een in Amsterdam gehouden studiedag in 2012 genaamd “Punt en contrapunt: stemmen uit de muziekfilosofie in de Lage Landen.” De studiedag had als doel, de actuele ontwikkelingen in de muziekfilosofie en haar rol te inventariseren en evt. aan te vullen. Zes lezingen van die dag zijn in dit boek verwerkt, plus nog bijdragen van anderen.

Fascinerend is bijvoorbeeld hoe Oane Reitsma de vraag vanuit theologisch perspectief beziet en betoogt dat de notie van incarnatie, de verschijning van God in de persoon van Christus, een model biedt waarmee de grotere dimensie van muziek begrepen kan worden. “Muziek is geen autonoom object dat in stilte genoten dient te worden, maar een gebeurtenis die zich in de zintuiglijkheid voordoet en zo in de werkelijkheid geworteld is.” En dan het boeiende hoofdstuk van Erik Heijerman dat de vraag behandelt waarom wij nauwelijks letterlijk over muziek kunnen spreken en wat de metaforen betekenen die wij gebruiken. Uiteindelijk zijn de metaforen op te vatten als suggesties over hoe men naar die muziek kan luisteren.

In deze essaybundel wordt er een aantal rake dingen gezegd over muziek. Ik heb het dan ook als bijzonder nuttig ervaren. Vooral ook om onze taal, die wij bezigen bij het spreken over muziek, in kaart te brengen. Echter, de lezer moet niet de illusie hebben na dit boek, de muziek ervaringen helemaal te kunnen omschrijven. Veel zaken laten zich immers niet in woorden vangen…

Emile Stoffels

DOHNÁNYI Symphony No. 2

Wednesday, April 22nd, 2015

Dohnanyi JimenezDOHNÁNYI
Symphony No. 2 • Two Songs
Evan Thomas Jones, Baritone
Florida State University Symphony Orchestra, Alexander Jiménez
Naxos 8.573008 DDD 65:44

Uitvoering **** | Opname ****

Dohnányi’s krachtige tweede werd gecomponeerd aan het einde van WO II, maar de structuur en opzet wijst toch duidelijk naar de Romantiek, met een welhaast Bruckneriaanse lengte. Het is geschreven voor een enorm orkest. Dohnányi citeerde uit The Tragedy of Man over zijn symfonie: “Het doel is het einde van de glorieuze strijd. Het doel is de dood, leven is een gevecht.” Evenzo zei hij dat dit ook de laatste symfonie zou zijn en dan doelde hij op het einde van de symfonie, als genre. Dit is de definitief gereviseerde versie uit 1957 die door Dohnányi’s neef Antal Dorati ten doop werd gehouden. Het eerste deel deed mij enigszins denken aan de eerste symfonie van William Walton. Verder zijn er sterke invloeden van Richard Strauss en Brahms. De finale opent met Bachs koraal “Komm, süßer Tod”. Vijf variaties op dat thema leiden een fuga in, die dan weer uitmond in een groots coda. Deze symfonie is blijkbaar vaak uitgevoerd, maar niet vaak opgenomen. De twee liederen uit 1912 op Gomoll laten een voslagen andere Dohnányi horen. Jammer dat ze er bij Naxos voor gekozen hebben om de Duitse lied teksten op hun website te zetten, in plaats van in het boekje. In z’n geheel een begerenswaardige cd.

Emile Stoffels
Luister Magazine 702

CDs for sale page

Saturday, November 22nd, 2014

Dear visitors, I just added a new page “CDs for sale”, on which CDs can be purchased, from my personal collection. These are often rear and out of print (OOP) items. However, common items can be found too. I will refresh this page frequently with new items, so make sure you check this page regularly. In due course I will add a page with vinyl for sale  too, which will include both classical music and pop/rock. Please take a look and contact me for any questions you may have.

HINDEMITH – Complete Viola Works

Sunday, October 19th, 2014

HINDEMITH
Complete Viola Works
Vol. 2: Sonatas for Viola, Piano and Solo Viola
Tabea Zimmermann, Viola Thomas Hoppe, piano
Myrios Classics MYR 011 SACD DDD 65’25/52’02

Uitvoering / Opname ***** / *****

Eerder bespraken we vol. 1 in deze serie van Hindemiths werken voor altviool en was ik zeer gecharmeerd van Zimmermanns vertolkingen. Dat is nu niet anders. En wéér ben ik onder de indruk van Hindemiths muziek voor altviool. Hij schreef deze werken vooral toen hij door Europa reisde als altist, van het door hem opgerichte Amar Kwartet. Veelal schreef hij in de trein of in de hotelkamer. Hindemith heeft in een razend snel tempo een enorme hoeveelheid werken geschreven en critici vinden dat er nogal wat kaf onder het koren zit. Iets dat vaak hand in hand gaat met veelschrijvers. Hoe dan ook, ik ben het kaf nog niet tegengekomen. De Sonate voor viool en piano opus 11 nr. 4. uit 1919 waar de cd mee aftrapt, is tevens een van de hoogtepunten van deze dubbel cd. Een juweel met opvallende verwijzingen naar de taal van Debussy en Reger. Aangenaam verrast was ik ook door de solo sonates voor altviool. Vooral op. 11 nr. 5. Geen makkelijke opgave voor een toondichter om met slechts één instrument de aandacht van de luisteraar vast te houden. Slechts de Goden kunnen dit. En ook hier – net als de grandioze sonate van Bartok – die onvermijdelijke verwijzing naar Bachs sonate BWV 1004. Hoe kan het ook anders! Zimmermanns rijpe visie en spel staan volledig in dienst van de muziek. Kortom: een uiterst boeiend altvioolprogramma en ofschoon er reeds soortgelijke programma’s zijn uitgegeven door ASV, ECM en BIS, kan ik me niet voorstellen dat die Zimmermanns gestelde norm overtreffen. De SACD opname is net als de volume 1, ronduit voortreffelijk. Vooral bij de solo sonates, ademt de opname een weldadige rust uit.

Emile Stoffels
Luister Magazine 700

Metamorphoses – the art of the virtuoso piano transcriptions

Friday, June 20th, 2014

De pianotranscriptie was mateloos populair tijdens de tweede helft van de 19de eeuw. Componisten zoals Liszt, Busoni en Godowsky schreven er vele, maar de belangstelling zakte in de loop van de 20ste eeuw helemaal in en derhalve verdwenen transcripties grotendeels van het programma. Sterker nog: ze werden en worden vaak zelfs beschouwd als tweederangs muziek.

Ondanks dit hardnekkige vooroordeel, werkte Rian de Waal onverstoord als pianist en musicus meer dan vijfentwintig jaar aan transcripties. Hij speelde ze tijdens zijn recitals en werd door de Britse pers dan ook “The Flying Dutchman” genoemd. Ook wijdde hij zijn onderzoek aan dit onderwerp. Rian de Waal overleed helaas in mei 2011, op 53-jarige leeftijd.

De reden dat Rian het niet slechts bij een boek liet, maar een dissertatie wilde, heeft te maken met het feit dat hij de lezer wil overtuigen van het belang van pianotranscripties. Rian: “Ik wil er zeker van zijn dat programmeurs, artistieke leiders etc. deze publicatie niet kunnen negeren.” Echter, deze vorm krijgt tegenwoordig zelden een eerlijke kans. Directeuren van theaters willen uiteraard wel graag een recital, maar liever geen transcripties. Dit, omdat ze geen ‘verkrachting’ van Bach – of welke componist ook – willen.

De titel van dit boek, verwijst naar Ovidius’ werk en bij uitbreiding naar alle grote dichters uit de oudheid die nadachten over het begrip metamorfose: de verhalen over goden en halfgoden die hun uiterlijk veranderden. “Alles verandert – niets gaat ten gronde”. Het interessante is dat het uiterlijk van iets totaal kan veranderen, maar dat het innerlijk hetzelfde blijft. Goede voorbeelden hiervan vinden we op de 6 cd’s die het boek vergezellen. Rian heeft ze vaak gespeeld en bediscussieerd, tijdens zijn loopbaan. Treffend is Paganini’s 6de caprice nr. 6, bewerkt door Robert Schumann en Franz Liszt. Beiden deden ze het op hun eigen vakkundige manier: Liszt met veel spektakel en uiterlijk vertoon. Schumann daarentegen, intiem en met harmonische diepten. Hoogtepunt voor velen zal de tweede cd zijn, met de transcripties van Bach door o.a. Busoni, Brahms en Liszt.

Het boek is niet alleen voor pianisten en muziek historici. Het is ook voor de serieuze luisteraar, die tot nu wellicht de neiging had de neus op te halen voor transcripties. De dissertatie is weliswaar in het Engels geschreven, maar niettemin inzichtelijk en zal ongetwijfeld velen overtuigen. Precies zoals Rian het wilde…

Emile Stoffels
Luister Magazine

Artiest: Rian de Waal
Titel: metamorphosis, the art of the virtuoso piano transcription
Maatschappij: Eburon
ISBN: 978-90-5972-755-7

HINDEMITH – Complete Viola Works Vol 1

Sunday, December 8th, 2013

HINDEMITH
Complete Viola Works Vol 1
Deutsches Symphonie-Orchester Berlin • Hans Graf • Tabea Zimmermann, Viola
Myrios Classics MYR 010 SACD DDD 79’59

Uitvoering / Opname ***** / *****

Ook Paul Hindemith heeft geprobeerd oud en nieuw met elkaar te verbinden en zodoende een stijl ontwikkeld om de grote Duitse traditie voort te zetten, waarin hij in zijn instrumentale muziek duidelijk aanknoopt bij Johannes Brahms en Max Reger. Hij heeft zich ondanks zijn eigen stelsel van ‘erweiterte tonalität’, nooit buiten het terrein der tonaliteit begeven. Zijn Trauermusik voor strijkorkest en altviool naar aanleiding van de dood van King George V in 1936, is een schitterend werk met koraalachtige melodieën die soms sterk doet denken aan het eerste deel van Regers Vier Tondichtungen nach Arnold Böcklin. De Engelse pers noemde het toen een meditatie op een koraal van Bach. Toch schreef Hindemith het stuk in slechts enkele uren. Der Schwanendreher – waar de cd mee aftrapt – heeft Tabea Zimmermann al een keer eerder opgenomen voor EMI in 1989. De Kammermusik no. 5 uit 1927 is uit een serie van concertachtige stukken met Barokke principes voor solo en kamerorkest, waarmee Hindemith zich wilde onderscheiden van de Romantische concerten. De samenstelling is opvallend: slechts celli en bassen en voor de hogere registers enkel het solo-instrument en de blazers. Bij de aan Milhaud opgedragen Konzertmusik op 48 uit 1930 met zijn gepunteerde ritmes, speelt het concertante element een nog belangrijkere rol. En ook hier weer een afwijkend instrumentarium. Op deze schijf horen we de première opname van de eerste versie die pas 30 jaar na Hindemiths dood werd gepubliceerd. Kortom: een uiterst boeiend altvioolprogramma en ik kan me niet voorstellen dat er een opname komt die het koppel Zimmermann/Graf naar de kroon zal steken. De SACD opname is ronduit van demonstratie kwaliteit. Niet vaak heb ik bassen zo horen grommen en koper horen schetteren. Een waar klankfeest. En dan nog wel 80 minuten lang.

Emile Stoffels
Luister Magazine 694

BARTOK – Works for Violin and Piano

Saturday, August 31st, 2013

BARTOK
Works for Violin and Piano Vol 2
James Ehnes • Andrew Armstrong
CHAN 10752 DDD 78’08

Uitvoering/opname *****/*****

Bartoks sonate voor viool solo wordt al heel lang gezien als een van de grootste en tevens moeilijkste werken in de vioolliteratuur. Het bracht Yehudi Menuhin ertoe – om maar even een dwarsstraat te noemen – de meester te vragen een aantal secties te herschrijven. En dan ging het vooral om het laatste deel. Met deze ‘symfonie voor één viool’ plaatst Bartok zijn solo vioolsonate qua schaal en grandeur op het zelfde verheven niveau als die van Bach. Met groot ontzag horen we hoe het thematisch materiaal gekneed wordt. Alle verworvenheden met betrekking tot concentratie en dichtheid van de materie uit de middelste kwartetten, zijn hier wellicht op nog wonderbaarlijkere wijze toegepast. Met deze grandioze sonate heeft Bartok zijn kamermuziek productie inderdaad op het hoogste niveau afgesloten. Dit werk zal nooit teleurstellen en Ehnes doet dat dus ook niet. Hij geeft een ongekend beheerste uitvoering met zeer veel expressie. Ik heb tijdens de gehele sonate op het puntje van mijn stoel gezeten en met de mond open geluisterd. Wat een kunde en schijnbaar gemak! Ingetogenheid gaat bij Ehnes hand in hand met een gecontroleerde roekeloosheid, die mij sterk deed denken aan Kovács’ uitvoering van Bartoks tweede vioolconcert op Hungaroton. Met name ook hoe hij zich door al die dubbelgrepen werkt in de hoekdelen. De Fuga krijgt hier haast een mate van hooghartigheid, die ik niet eerder gehoord heb. Gesublimeerd en verheven klinkt het derde deel, de Melodia. Het Presto met zijn kwartnoten en tegenritme is letterlijk adembenemend precies, zonder de innerlijke bewogenheid van dit deel op te offeren. En dit alles met de juiste tempi en dynamiek. De Chandos opname is vlekkeloos en biedt een mooie homogene presentatie voor de viool. Niet teveel galm en niet te droog: precies goed. Ik zou het wel van de daken af willen schreeuwen.

Emile Stoffels
Luister Magazine 691

DEBUSSY – 24 Préludes (orch. Breiner)

Wednesday, June 19th, 2013

ORKEST
DEBUSSY
24 Préludes (orch. Breiner)
Royal Scottish National Orchestra, Jun Märkl
Naxos 8.572584 DDD 76’31

Uitvoering/opname ****/****

“Debussy heeft de luiken van een muffe en lichtloze concertzaal wagenwijd geopend en ons met vergezichten op bloeiende landschappen, op hemel en zee verrast.” Aldus Karol Szymanowski over de Franse grootmeester. Na 1888 breken de vruchtbare jaren van zijn pianomuziek aan en ondergaan we de verdroomde klank, de ijle tinten van het Debussyisme. Een wereld die ruist, af- en aanzwelt en tegelijkertijd zo klaar is… Met de Preludes (voorspelen) schenkt Debussy ons de meest uiteenlopende uitzichten: sprookjesachtige atmosferen, dichterlijke indrukken en visioenen, maar ook spot. Echter, men zou zich – net als bij Chopin – kunnen afvragen: Voorspelen tot wat? Niet tot een Fuga, zoals bij Bach waarmee de Prelude een eenheid vormt. Nee, de Prelude eindigt zoals André Gide terecht zegt “Zoals een vogel neerstrijkt. Alles zwijgt.” Bij ieder stuk heeft de meester een literaire analogie geschreven, die bij de luisteraar ruimte laat tot fantasie, waardoor de preludes voorafgaan aan een dagdroom. Deze juwelen horen we dit keer in de orkestversie van de Slowaakse componist Peter Breiner. Het is niet zo dat de Preludes deze orkestratie nodig hebben, maar het is zeerzeker een welkome aanvulling. Net als de andere opnames uit deze serie, bevalt Märkls aanpak mij uitermate. De opname heeft een aardig diepteperspectief en doet qua klankkleur volledig recht aan de pastelwereld van Claude Debussy.

Emile Stoffels
Luister Magazine 689

« Previous Entries