Nieuwste berichten

Nieuws archief

Onderwerpen

CD recensies klassiek

« Vorige berichten Meer berichten »

BARTÓK • BRAHMS – Divertimento • String Quintet in G

Tuesday, September 10th, 2019

Amsterdam Sinfonietta, Candida Thompson
Channel Classics CCS 37518 DDD 55’26

Waardering: 10

Na het grootse Muziek voor Strijkers, Slagwerk en Celesta sloeg Bartok drie jaar later met het Divertimento niet alleen een mildere toon aan, maar bediende zich vooral van een concretere uitdrukkingskracht. In het Divertimento toont de meester zich waarschijnlijk van zijn meest warme en menselijke kant. Het meesterwerk kwam in slecht 14 dagen gereed, maar getuigt van de hoogst mogelijke concentratie. De titel ‘Divertimento’ is misleidend: men verwacht verpozing, maar dit werk heeft inhoudelijk weinig met de oorspronkelijke vorm ‘Divertimento’ te maken. Speels is het wel, (althans de hoekdelen), maar met een dramatische diepgang en met behoud van helderheid en lichtheid. Het Amsterdam Sinfonietta onder Candida Thompson is een fantastisch ensemble en dat laten ze op deze cd ook wel horen. Direct al bij de opening horen we hoe puntig en tegelijkertijd elastisch dit ensemble speelt. En dat is precies wat dit werk nodig heeft. Het middendeel wordt ongekend spannend opgebouwd. Ik heb dit eigenlijk nooit eerder zo gehoord. Zelden heb ik me zo verbonden gevoeld met de Hongaarse ziel. De mooie oude Argo opname met Marriner en The Academy Of St. Martin-in-the-Fields behoud weliswaar z’n merite, maar kan aan dit aspect niet tippen. Dit is denkelijk de beste opname van de laatste tijd (en misschien wel ooit). Ik kan me althans niet voorstellen dat het beter kan. Wat kijk ik reikhalzend uit naar de Muziek voor Strijkers, Slagwerk en Celesta door dit ensemble! Ook het warmbloedige Strijkkwintet in G op. 111 uit 1890 van Brahms, wordt voortreffelijk behandeld. De musiceervreugde spat er werkelijk vanaf. De opname is ook al een feest: een prachtig breed podium met veel detail. Ik denk dat ik maar een verlanglijstje ga sturen naar het Amsterdam Sinfonietta…

Emile Stoffels

WALTON – Viola Concerto • Partita for Orchestra • Sonata for String Orchestra

Tuesday, September 3rd, 2019

James Ehnes/BBC Symphony Orchestra, Edward Gardner
Chandos CHSA 5210 SACD Hybrid Stereo Multichannel DDD 64:55

Waardering: 9

Dit is de derde opname in de Sir William Walton-serie onder Edward Gardners met dit keer James Ehnes, die voor de afwisseling eens de alt bespeelt in Waltons concert. Ik ben een fan van Ehnes, sinds ik diens opname van Bartoks solo vioolsonate hoorde voor hetzelfde label. Hij kan wat mij betreft niet meer kapot. Ik prees hem toen voor zijn gecontroleerde roekeloosheid en diezelfde spanning legt hij er nu weer in. Tijdens een recent interview zei Ehnes dat hij als tiener al van het stuk hield en vindt hij het geweldig, dat hij nu de kans krijgt om dit concert op te nemen. In de sonate voor strijkorkest, getranscribeerd uit het strijkkwartet in A mineur, toont Walton zich een formidabel arrangeur. Maar het is bovenal een prachtig werk dat m.i. te weinig wordt uitgevoerd. De partita uit 1957 vind ik persoonlijk het minst interessante werk op deze doorgaans fraaie SACD. Hier maakt de componist toch wat meer gebruik van bekende stokpaatjes die we kennen van zijn eerste symfonie. Bovendien heeft dit werk wat bombastische trekjes; voor zover we dat Britse componisten in het algemeen kunnen aanwrijven. Alles overziend: een zeer boeiend programma en de Chandos opname is fenomenaal.

Emile Stoffels

MEDTNER – Complete Works For Violin And Piano

Monday, August 26th, 2019

Nikita Boriso-Glebsky, violin • Ekaterina Derzhavina, piano
Profil PH17087 DDD 60:05 / 73:57

Waardering: 8

Nikolai Medtner (1880 – 1951) is een Russisch componist geboren in Moskou – studeerde o.a. onder Taneyev -, maar bivakkeerde 30 jaar in West en Centraal Europa. Toch klinkt ook in zijn muziek overduidelijk de Russische ziel door. Het verschil met zijn Russische generatiegenoten (Stravinsky, Prokofiev, etc.) is niettemin opvallend: zijn muziek is toch net iets meer geworteld in de laat Romantiek. Medtner is vooral bekend van zijn kamerwerk en dat is behoorlijk indrukwekkend. Pas de laatste tijd begint zijn werk door te dringen bij het grote publiek. Hoogtepunt op deze dubbelaar is denkelijk zijn grootse in Londen geschreven derde vioolsonate (1935-38), getiteld ‘Sonata Epica’. Dit ter nagedachtenis van zijn oudere broer, die in 1936 stierf. Het Dies irae motief wordt dan ook in de finale gebruikt. Het Russische duo Boriso-Glebsky en Derzhavina zitten tot over de oren in de materie en maken er een memorabele cd van. Door de laatste werd overigens al 10 jaar eerder pianowerk van Nikolai Medtner opgenomen. De opname is al even sympathiek en hopelijk kan deze belangrijke dubbel cd zijn erkenning een beetje vergroten, want deze toondichter verdient het om gehoord te worden.

Emile Stoffels

DVORAK – Piano Trios Op.65 & 90

Monday, August 19th, 2019

Mori Trio
Hänssler Classic HC17072 DDD 71:34

Waardering: 8

In Centraal- en Oost-Europa ontstond er een nationalistische stroming die uiteindelijk zijn wortels had in de Franse revolutie. Het nationalisme werd de nieuwe niet te stuiten religie en zou ook een grote voedingsbodem blijken te zijn voor de toonkunst. Een opvallend kenmerk van de laatromantiek is dan ook, een grote bloei van op nationale factoren en volksmuziek geïnspireerde toonkunst. Antonín Dvoraks muziek, heeft dat alles in zich. Deze meester der idylle oriënteerde zich in de symfonie en kamermuziek voornamelijk op Johannes Brahms. Van zijn vier piano trio’s, zijn de hier opgenomen opus 65 en 90 het meest indrukwekkend en sluit de meester dit genre op het hoogste niveau af. Het opus 65 trio kan omschreven worden als somber, gepassioneerd en dramatisch; een van de hoogtepunten in dit genre. Maar ook het meer bekende opus 90 “Dumky” trio, maakt iedere keer weer indruk. Violist/altviolist Werner von Schnitzler maakt nu samen met Aiki Mori-von Schnitzler (cello) en haar zus Asa Mori (piano), deel uit van het pas gevormde Mori Trio. Dat zou men bepaald niet zeggen, als men hoort hoe homogeen dit trio klinkt. Nog afgezien van de ogenschijnlijke natuurlijke affiniteit met Dvoraks gloedvolle muziek. De opname is prachtig qua klankbalans en heeft niet teveel galm. 

Emile Stoffels

BRAHMS – The Symphonies

Sunday, August 11th, 2019

Scottish Chamber Orchestra, Robin Ticciati
Linn Records CKD 601 DDD 78:09 / 74:07 

Waardering: 9

Linn records komt hier met de complete symfonieën cyclus van Brahms. Daar is bepaald geen gebrek aan in de catalogus, zou je zeggen. Maar dit is Brahms op een volslagen andere manier. Ik was een paar nummers eerder al onder de indruk van Ticciati’s aanpak van Debussy’s La Mer. En ook op deze opnames, hoor ik weer die aanstekelijke zwier en stuwing. We weten dat er ‘meerdere wegen naar Rome zijn’, maar Ticciati heeft wat mij betreft een weg gevonden die nog niet op de kaart stond. Het eerste dat mij opviel was het dynamiek verschil in de paukenslagen tijdens de opening van het eerste deel van de eerste. Ik vraag mij af of dat in de partituur staat aangegeven, maar ik had het nooit eerder gehoord. Ook heeft Ticciate veel aandacht voor de fluiten en fraseert hij buitengewoon uitgekiend. Uiteraard ben ik het niet overal mee eens: zo doet hij het langzame deel van de tweede te snel, en ook in de vierde schiet hij daar iets in door. Maar in z’n geheel doet hij zeer geraffineerde dingen. Eigenlijk heb ik van begin tot eind met gespitste oren afgewacht: “hoe zou hij dit nu weer aanpakken?”. Conclusie: deze set is te interessant om te laten lopen en de Linn opname is geweldig.

Emile Stoffels

BARTOK – Violin Concertos Nos 1 & 2

Sunday, August 4th, 2019

Christian Tetzlaff
Finnish Radio Symphony Orchestra, Hannu Lintu
Ondine ODE 1317-2 DDD 57’59

Waardering: 9

Vergeleken met de werken hiervoor, slaat Bartok met zijn tweede vioolconcert een mildere toon aan en wijst hij terug naar de grote romantische partituren in dit genre. Degenen die de uitvoering door Kovacs op Hungaroton kennen, weten wat deze opname vermag. Dat is en blijft voor mij de toetssteen: de opname bij uitstek waar ons de ware ziel van de muziek wordt geopenbaard. Maar ook Tetzlaffs spel getuigt van een grote betrokkenheid met deze muziek en is er niet de minste twijfel gezien het absolute heilige vuur dat ik hoor. Hij heeft overigens lang geleden het tweede concert eerder opgenomen voor Virgin. Destijds gekoppeld met de Sonate voor viool solo. Lintu en de zijnen geven fenomenale ondersteuning en de Ondine opname biedt een mooie warme ambiance. Toch hebben met name de solopartijen de juiste hoeveelheid doortekening, die ik van moderne registraties gewend ben. Er is wel stevige concurrentie voor wat betreft recentere opnames: Steinbacher op Pentatone, Ehnes op Chandos en Capuçon op Erato. Echter mede door het enorme hoge niveau dat Tetzlaff ook aantikt in het eerste concert, is deze schijf evenzo van harte aanbevolen. Bovendien is deze schijf door nog een aspect bijzonder: de luisteraar hoort van het tweede concert het oorspronkelijke slot, in plaats van de door Székely gevraagde aanpassing die algemeen bekend is.

Emile Stoffels

PROKOFIEV – The Fiery Angel (arr.)

Wednesday, July 24th, 2019

Maya Fridman & Artem Belogurov
TRPTK TTK 0009 DDD28’14

Waardering: 9

De Vurige Engel naar Bryusov is niet alleen een obsessie voor de personage Renata geweest, maar ook voor Prokofiev zelf. Door de groteskheid van het verhaal, heeft hij veel moet stoeien met materiaal en vorm. Daar zal Fridman ook wel tegenaan gelopen zijn, tijdens het arrangeren naar cello en piano van deze in letterlijke zin fantastische opera. In het programma Vrije Geluiden was ze te gast en speelde ze – samen met Artem Belogurov – het eerste deel. Aanvankelijk werd haar door velen afgeraden om een dergelijke, in alle opzichten ingewikkelde partituur, om te werken naar cello en piano. Toch is dit m.i. een geslaagd arrangement, waarin de cello vooral de zangpartijen voor de rekening neemt en de piano grofweg het orkest. Deze bewerking is tevens een mooie dwarsdoorsnede van de opera. De technische staf is er wederom in geslaagd de opname zo vast te leggen, dat het is alsof men met de neus er bovenop zit. En ook hier speelt Fridman samen met Belogurov weer alsof het leven ervan afhangt. De uitgave is wel verzorgd met een mooi tekstboekje, maar het volle pond betalen voor nog geen half uur muziek vind ik eigenlijk niet kunnen. Echter, laat dat de luisteraar niet tegenhouden om deze schijf aan te schaffen.

Emile Stoffels

VON EINEM – Philadelphia Symphonie / Geistliche Sonate / Stundenlied

Thursday, July 18th, 2019

Wiener Philharmoniker & Wiener Singverein, Franz Welser-Möst
Orfeo C929181A DDD 67’20

Waardering: 8

Gottfried von Einem (1918 – 1996) werd in Bern geboren en met deze cd-release, markeert Orfeo het 100ste geboortejaar van de componist. Zijn Philadelphia Symphonie – dat de première kreeg in Wenen onder Solti in 1961 – vind ik eerlijk gezegd vlees noch vis, maar de Geistliche Sonate voor trompet, orgel en sopraan – geschreven tussen 1962 en 1973 –  is bij vlagen boeiend. Echter, zijn Stundenlied voor koor en orkest is groots en enigszins in de stijl van Brahms’ Deutsches Requiem en vormt voor mij het hoogtepunt op deze schijf. Dit is tevens het vroegste werk van dit programma, op tekst van de grote toneelschrijver Bertolt Brecht. Rond 1949 kreeg Von Einem de tekst aangeleverd, maar wachtte met het uitbrengen van het stuk toen zich de gelegenheid voordeed van een opdracht. Die kwam er in 1958; met de première in maart, het jaar erop. Het beschrijft op buitengewoon overtuigende wijze de laatste uren van de passie van Christus. Franz Welser-Möst, het Wiener Singverein en Wiener Philharmoniker zijn hier helemaal in hun element. De vonken vliegen eraf, waarschijnlijk mede omdat dit een live opname is. Alles overziend: op basis van het Stundenlied, van harte aanbevolen. Mooie registratie ook.

Emile Stoffels

PROKOFIEV – Symphonies No. 2 & No. 4 (Second Version)

Friday, July 12th, 2019

Netherlands Radio Philharmonic Orchestra, James Gaffigan
Challenge Classics CC72779 DDD 73’29 Hybrid Multi-channel

Waardering: 8

Nog niet zo lang geleden hadden we al een uitstekende opname van de tweede door Jurowski op Pentatone, gekoppeld met de derde. Nu worden we verwend door Challenge met de tweede en vierde gekoppeld onder Gaffigan en ik moet zeggen: ik was direct overdonderd door deze opname. Met name het eerste deel dendert over ons heen, vooral ook door het gekozen tempo dat redelijk hoog ligt. Hierdoor wordt het ‘motorische’ aspect extra belicht. Het Nederlands Radio Filharmonisch Orkest laten Gaffigan niet in de steek en reageren zeer alert. Dan de vierde, die vaak over het hoofd wordt gezien. Ten onrechte! Neem het wonderschone openingsthema van het eerste deel en de uitwerking daarvan in het volgende deel. Gaffigan gebruikt hier de uitgebreidere tweede versie uit 1947. De eerste versie had hij reeds opgenomen en gekoppeld met de derde symfonie, maar Rostropovitch op Erato blijft daar toch mijn favoriet. Gaffigan geeft hier m.i. een iets te onderkoelde lezing, vergeleken met de romantische benadering van bijvoorbeeld Ozawa op DG. Samenvattend: voor wat betreft de tweede zal Jurowski dus toch de eer moeten delen met Gaffigan. Het totale programma zal voor de koper dan ook de doorslag moeten geven. Hoe dan ook, aan de opname zal het niet liggen: die is fenomenaal.

Emile Stoffels

PROKOFIEV – Ivan The Terrible

Friday, July 5th, 2019

Marina Prudenskaya, Alexander Vinogradov, Rundfunkchor Berlin, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin, Frank Strobel
Capriccio C5311 DDD 116’49

Waardering: 8

Ivan de Verschrikkelijke, is het tweede gezamenlijke project tussen filmmaker Eisenstein en Prokofiev. De film is een historisch spektakelstuk, dat de opkomst en ondergang van de autocraat Ivan IV (1530 – 1584) beschrijft. Prokofievs muzikale bijdrage is uniek in de geschiedenis van de filmmuziek: hij haalde zijn inspiratie uit het altijd aanwezige rijke expressieve klankpalet van zijn geboorteland, maar dit keer zeker ook uit de Russisch-orthodoxe liturgie. In “Ivan de verschrikkelijke” schetst Eisenstein het leven van de gelijknamige Prins van Moskou, onder wiens regering het Russische Rijk verenigd werd. De bedoeling was dat de film zou bestaan uit drie delen, maar door de dood van Eisenstein zijn er daar slechts twee van voltooid. Het is uiteraard nationalistisch van toonzetting. Het onderwerp kon Vadertje Stalin wel bekoren, maar later wordt Ivan meer en meer als een wrede heerser afgebeeld waardoor de film pas 5 jaar na de dood van Stalin in de roulatie kwam. Frank Strobel is blijkbaar helemaal teruggegaan tot het origineel en heeft het gereconstrueerd; vandaar de claim van een wereldpremière. Het is een lijvig werk en een hele zit, maar we worden wel beloond met Prokofievs geniale spitsvondigheden en invallen. Het belang van deze uitgave acht ik groot. De Capriccio opname is uitstekend. 

Emile Stoffels

« Previous Entries Next Entries »