Nieuwste berichten

Nieuws archief

Onderwerpen

CD recensies klassiek

« Vorige berichten Meer berichten »

KODÁLY – Concerto for Orchestra • Dances • ‘The Peacock’ Variations

Friday, May 31st, 2019

Buffalo Philharmonic Orchestra, JoAnn Falletta
Naxos 8.573838 DDD  77’17

Waardering: 9

Kodály’s muziek wordt een beetje overschaduwd door de muziek van zijn vriend Bartók. Echter, waar de laatste eerder venijnig is, hebben Kodaly’s orkestwerken een meer romantische gewaarwording. De dansen van Galánta zijn gebaseerd op volksmuziek uit de kleine stad Galanta in Slowakije, waar Kodály meerdere jaren heeft gewoond. Het stuk herinnert aan de tweeledige structuur van de traditionele verbunko’s. Het zelden uitgevoerde Concerto voor Orkest, gecomponeerd in opdracht van het 50-jarig jubileum van de Chicago Symphony, wordt door Falletta nieuw leven ingeblazen door m.i. de juiste tempi te kiezen. Net als de variaties op het Hongaars volkslied, ‘The Peacock’ (de pauw staat voor vrijheid). Een eenvoudig volksliedje dat Kodaly tot een groots orkestwerk inspireerde. Glanzende melodieën, wilde dansen, Hongaars rubato en duizelingwekkende virtuositeit, Falletta en haar Buffalo Philharmonic weten er wel raad mee. De cd besluit met de “Dansen van Marosszék”. Oorspronkelijk een pianocompositie voor de viering van de 50ste verjaardag van de hereniging van Buda en Pest, maar uiteindelijk toch georkestreerd. Het werk is geschreven in rondo-vorm op een thema uit de folklore van Transsylvanië. Falletta is een voorvechtster van Amerikaanse muziek, waaronder 110 wereldpremières, maar ook hier toont zij duidelijk haar affiniteit. Falletta is een toonbeeld van vuur en spontaniteit en de opname is schitterend.

Emile Stoffels

HINDEMITH – Symphonische Metamorphosen / Nobilissima Visione / Konzertmusik

Friday, May 24th, 2019

WDR Sinfonieorchester, Marek Janowski
Pentatone PTC 5186672 DDD 58’26

Waardering: 8

Paul Hindemith kunnen we wel beschouwen als een van de meest vruchtbare componisten aller tijden. Hij heeft een stijl ontwikkeld met als doel de grote Duitse traditie voort te zetten, waarbij hij in zijn instrumentale werken Brahms en Reger als zijn voorbeelden ziet. Gebruikmakend van zijn eigen stelsel de ‘erweiterte Tonalität’, probeert hij oud en nieuw te verbinden. En toch heeft zijn muziek meer iets van een compromis dan van een vruchtbare synthese. Hoe geniaal en virtuoos de op thema’s van Carl Maria von Weber gebaseerde Symphonische Metamorphosen, ook zijn. Dat geldt evenzeer voor het schitterende Nobilissima visione, geïnspireerd op de fresco’s van Giotto di Bondono, die het leven van Franciscus van Assisi als onderwerp hadden. Ook imponeert iedere keer bij beluistering zijn Konzertmusik für Streichorchester und Blechbläser, Op. 50 uit 1930. Het werk ontstond in opdracht van chef-dirigent van het Boston Symphony Orchestra, Serge Koussevitzky; ter ere van het vijftigjarig jubileum van het orkest. Janowski bezit de gave, nooit in extremen te vervallen. Ook weet hij een voortreffelijke orkestbalans te ontlokken. Ik moet wel zeggen, dat de opname onder Ormandy op EMI nog een fractie meer bite heeft. De opname is massief en tegelijkertijd transparant.

Emile Stoffels


BARTOK – Concerto for Orchestra & Piano Concerto No.3

Friday, May 17th, 2019

Javier Perianes, piano
Münchner Philharmoniker, Pablo Heras-Casado
Harmonia Mundi HMM 902262 DDD 62’11

Waardering: 9

Bartok zei zelf over dit briljante Concert voor Orkest: “De algemene stemming van het werk met uitzondering van het luchtige tweede deel, is een geleidelijke overgang van de ernst van het eerste deel en de sombere dodenzang van het derde, naar de levenswil van het laatste.” Bij dit opus valt – in tegenstelling tot zijn vroegere werken – de heldere ontwikkeling van het thema op. Dat komt deels ook omdat Bartok hier in een mildere scheppingsfase is aanbeland. Het eerste deel dat in sonatevorm staat, opent op een geheimzinnig, melancholische wijze (de inleiding doet sterk denken aan de atmosfeer van Hertogs Blauwbaards Burcht), om daarna met vurige, energieke passages op te klimmen. De Elegia wordt bijzonder spannend opgebouwd door Heras-Casado en ook de jubelende finale staat als een huis bij hem. Er zijn weliswaar vooral in het verleden een aantal opnames verschenen die nog steeds gezaghebbend zijn: de vroege stereo uitgave op RCA onder Reiner, of die onder Solti op Decca, maar ik moet bekennen dat deze zinderende opname uitstekend werkt. De koppeling met Bartoks laatste pianoconcert is een logische. Bartok had inmiddels afscheid genomen van de grote vorm en schreef in augustus 1945 het Derde Pianoconcert. Deze heeft hij niet geheel kunnen voltooien en zijn leerling Tibor Serly heeft de laatste 17 maten, die wel in schets bestonden, uitgewerkt. Oorspronkelijk was het bedoeld als concert voor 2 piano’s op verzoek van het toen der tijd bekende duo Barlett en Robinson. Voor deze opname is er enige concurrentie: we hebben een mooie met Kocsis op Philips, maar het Harmonia Mundi programma is ontegenzeggelijk interessanter. Bovendien is die met Kocsis allang gediscontinueerd. Ook heb ik nooit begrepen waarom Pollini wel de twee andere concerten heeft opgenomen voor DG, maar deze niet. Hoe dan ook, Javier Perianes is een interessant pianist die blijkbaar een breed repertoire beheerst, gezien zijn eerdere opnames van Debussy en Chopin voor hetzelfde label. Hij toont affiniteit met deze warmbloedige kant van de Meester en met name het Adagio Religioso geeft hij veel glans. Kortom: Perianes geeft een lezing helemaal op de manier hoe vrienden en kennissen, de mens Bartok omschreven: “constant op het kookpunt, maar altijd onder controle.” Een aanrader!

Emile Stoffels


WEINER – 5 Divertimentos / Serenade

Sunday, May 12th, 2019

Estonian National Symphony Orchestra, Neeme Järvi
Chandos CHAN 10959 DDD 83’05

Waardering: 6

Wie Chandos zegt, zegt… juist: Neeme Järvi! Althans, zo vergaat het mij inmiddels na al die jaren van voortreffelijke opnamen en uitvoeringen door deze dirigent voor het genoemde label. Leo Weiner (1885 – 1960) borduurt overduidelijk voort op de Hongaarse Rapsodieën van Liszt. Ik kan moeilijk een ontwikkeling horen tussen deze stukken en dan hebben we het met de serenade erbij toch over 45 jaar. Divertimenti zijn zoals de naamgeving al aangeeft oorspronkelijk bedoeld ter vermaak. Echter als we het vergelijken met het Divertimento van zijn land- en generatiegenoot Bartok, dan is dat een wereld van verschil. Maar die was m.i. dan ook totaal niet in staat om pretentieloze muziek te schrijven. Hoe dan ook, bijna anderhalf uur luisteren naar deze muziek is mij toch teveel van het goede. Deze stukken zijn zeker geschikt als opvullers en dat bedoel ik zeker niet neerbuigend, want ik zou dat ook zeggen over een cd met de Divertimenti van Mozart. Deze muziek is zeer kundig gemaakt en onderhoudend, maar voedt de geest hoegenaamd niet. De live-opname is inderdaad weer voortreffelijk en de uitvoering in goede handen, maar over het belang van deze cd, heb ik zo mijn twijfels. 

Emile Stoffels

VILA-LOBOS SYMPHONIES NOS. 1 & 2

Monday, May 6th, 2019

São Paulo Symphony Orchestra, Isaac Karabtchevsky
NAXOS 8.573829 DDD 75:27

Waardering: 9

Heitor Villa-Lobos was een veelschrijver en we kennen hem vooral van de stukken voor gitaar en het beroemde Bachianas Brasileiras. De symfonieën zijn een volstrekt ander verhaal. Zijn eersteling stamt uit 1916 en is de eerste in een cyclus van vijf symfonieën die duidelijk in de stijl van Vincent d’Indy geschreven zijn, maar in z’n algemeenheid wel aansluiting vinden bij de Franse toondichting uit het begin van de 20ste eeuw. Aan zijn tweede begon hij het jaar erop, maar deze werd pas op z’n vroegst laat in 1943 voltooid. Deze Naxos uitgave is de laatste in de serie van Villa-Lobos’ symfonieën. Wel apart dat men dan de reeks met de eerste twee symfonieën besluit. Hoe dan ook, ik was direct al aangenaam verrast toen ik de opening van de eerste hoorde. De oorspronkelijke partituur van de eerste is overigens een aantal keren herzien, waarin de dirigent Isaac Karabtchevsky een rol heeft gespeeld. De tweede heeft nog wat meer Frans en vooral Russische invloeden. Het São Paulo Symphony Orchestra onder Karabtchevsky klinkt verfijnd en alert. Ook de informatie door Fábio Zanon in het boekje is interessant en biedt een goede gids voor de muziek. De opname is uitmuntend te noemen. Aanrader!

Emile Stoffels


SAINT SAENS Symphonic Poems

Sunday, April 28th, 2019

Lille National Orchestra, Jun Märkl
Naxos 8.573745 DDD 55:28

Waardering: 7

Saint-Saëns’ reputatie rust voornamelijk op een beperkt aantal bekende werken, maar Naxos komt hier met een programma van minder bekende werken van hem; op de Danse Macabre na. Deze symfonische gedichten uit de jaren 70 van de 19deeeuw, zijn uiteraard in de stijl van Liszt en vormen de kern van dit programma. Onder andere het symfonisch gedicht Phaéton, uit 1873, gebaseerd op de gelijknamige mythe. Phaéton vraagt vader Helios om diens zonnewagen te mogen besturen. Hij is de onbesuisde paarden echter niet de baas, waardoor hij te dicht bij de aarde komt, zodat deze verschroeit. Hierdoor zou de Sahara zijn ontstaan en de huidskleur van de Ethiopiërs verklaard. Uiteindelijk grijpt Zeus in door Phaéton met zijn bliksem te treffen, waarna hij in de rivier de Eridanus stort. Saint-Saëns heeft dit meesterlijk verklankt en sleept ons luisteraars mee. Verder o.a. de Marche Héroïque, geschreven tijdens het Duitse beleg van Parijs in 1870. Het Lille National Orchestra onder Jun Märkl geven een levendige voordracht en halen het uiterste uit deze stukken, want Saint-Saëns heeft ons doorgaans niet zo heel veel te vertellen. Alles overziend, onderhoudende muziek zonder echte diepgang. De opname is fris en gedetailleerd. 

Emile Stoffels


Debussy | Ravel La mer | Ma mère l’oye

Saturday, April 20th, 2019

Het Gelders Orkest, Antonella Manacorda
Challenge Classics CC72757 DDD 55’01

Waardering: 9

Om met de deur in huis te vallen: dit is een zeer overtuigende La Mer en denkelijk de meest overtuigende van de laatste tijd. Een paar Luister edities terug was er ook al een zeer goede opname onder Ticciati met het Deutsches Symphonie-Orchester Berlin op Linn Records, maar deze onder Manacorda is helemaal af. De catalogus staat bol van de meer dan uitstekende opnames, maar deze mag er wezen. Ik heb me werkelijk verbaasd over hoe Manacorda de climaxen opbouwt en daar naartoe werkt. Ook zijn tempokeuzes zijn zeer geslaagd en hebben een bepaalde vanzelfsprekendheid die ik niet vaak hoor. Ik heb door de spanning die Manacorda opbouwt, vanaf het eerste moment met de adem ingehouden zitten luisteren. En dan het stralende slot van het eerste deel: het spreekt zich helemaal uit. Als ik zou moeten kiezen tussen deze en de eerder besproken Linn opname, zou ik voor deze Challenge opname gaan. Overigens ben ik ook een aangenaam verrast door de akoestiek van het Musis. Complimenten aan de technici die de ruimte en details hebben weten te vangen, in deze doorgaans lastige zaal. Het tweede werk op deze prachtige schijf is Ravels Ma mère l’oye en dan niet de vijfdelige suite, maar het complete ballet. Deze opname is een must!

Emile Stoffels

PROKOFIEV Childhood Manuscripts, Old Grandmother`s Tales, Six Pieces Op. 52

Sunday, April 14th, 2019

Alexandre Dossin, piano
Naxos 8.573435 DDD 79’53

Waardering: 8

Naxos geeft ons met Alexandre Dossin een boeiend programma van een jonge Prokofiev. Hij voltooide zijn vijf Pesenki boeken nog voor zijn 16de en op deze cd, staan de hoogtepunten. Het is goed te horen hoe vroegrijp Prokofiev al was toen en een meester in wording is. Opvallend zijn de pakkende melodieën en harmonische dieptes die hij in deze stukken al opdelft. Uiteraard horen we links en rechts Grieg of Chopin (Etude-Scherzo 5de book), maar wat een zelfverzekerdheid ademen deze composities reeds uit! Ook de Old Grandmother’s Tales op. 31 van ruim 10 jaar later waar de Cd mee opent, zijn zeer de moeite waard. Uiteraard is het een volslagen andere wereld, maar het meest genoten heb ik misschien wel van de pianotranscripties op. 52. Hier heeft Prokofiev materiaal gebruikt van De Verloren zoon, de Vocalises, het Strijkkwartet nr. 1 en het Sinfonietta. Prokofievs eerste publieke optreden als uitvoerend componist was in 1908 en hij zette direct de zaal in lichterlaaie. Nu, dat doet de Braziliaan Alexandre Dossin ook. Met veel pathos en groots gebaar zet hij Prokofiev neer. De opname is mooi in balans en gedetailleerd. De vleugel heeft niet te veel galm en staat mooi in het stereobeeld. Van harte aanbevolen dus!

Emile Stoffels



MESSIAEN – QUATUOR POUR LA FIN DU TEMPS

Monday, March 25th, 2019

Martin Fröst, clarinet • Lucas Debargue, piano • Janine Jansen, violin • Torleif Thedéen, cello
SONY CLASSICAL 88985363102 DDD47’21

Waardering: 8

Dit legendarische kwartet, treft alleen al door de atypische instrumentatie. Het werd in 1941 geschreven in het Duitse krijgsgevangenenkamp Stalag VIII in Görlitz vlakbij de Poolse grens, waar Messiaen sinds mei 1940 was geïnterneerd. Bovenaan de partituur staat een citaat uit de Openbaringen van Johannes (10: 5 – 7), waarin de engel van de Apocalyps uitroept: “Er zal niet langer van tijd sprake zijn”. De omstandigheden van première waren alles behalve ideaal: in de vrieskou en op deels kapotte instrumenten. Messiaens kleurenspel krijgt het volle pond door het viertal Martin Fröst (klarinet), Torleif Thedéen (cello), Janine Jansen (viool) en Lucas Debargue (piano). Uiteraard zonder iets af te doen aan de overige stukken, maar denkelijk zijn de delen 5 en 8 waar het uiteindelijk om draait. Thedéen doet bijzondere dingen in het Louange à l’èternité de Jésus en het laatste deel – het Louange à l’immortalité de Jésus – is een omvangrijke meditatie van de viool die langzaam uitmond in het allerhoogste register. Het getuigt van Messiaens diepgewortelde spiritualiteit. Janine Jansen is hier helemaal in haar element en treft het diep religieuze element. Deze opname is waarschijnlijk niet het laatste woord voor dit werk, maar wel zeer welkom. 

Emile Stoffels


PROKOFIEV Symphonies 2 & 3

Friday, March 15th, 2019

The State Academic Symphony Orchestra of Russia, Vladimir Jurowski
Pentatone PTC 5186 624 SACD DDD 72’45

Waardering: 8

In Rusland van de vorige eeuw bleef de symfonie min of meer toch de hoofdhoeksteen en aangezien Prokofiev – op een 14 jarig verblijf in het westen na – in zijn geboorteland bleef, is ook hij belangrijk geworden voor deze vorm. Er zit ook een behoorlijke ontwikkeling in zijn 7 symfonieën. Een groter contrast tussen Prokofievs eerste en zijn tweede symfonie van “IJzer en Staal” is schier ondenkbaar. Gebruikmakend van het vormschema van Beethovens sonate op. 111, dendert deze machine over ons heen en nadert de atonaliteit. Het is een thema met variaties en een gecompliceerde ritmiek, waar het westerse publiek nog niet aan toe was in die jaren. Het is overduidelijk dat Jurowski boven deze complexe materie staat en de juiste tempokeuze hanteert. Bijvoorbeeld vanaf minuut 6, waar menig dirigent m.i. teveel vertraagt. Toch blijft Rostropovich op Erato mijn favoriet. Zijn rubato en tempokeuze snap ik iets beter en het vloeit een fractie meer dan bij Jurowski. Voor wat betreft de derde is er nog meer concurrentie: Abbado en Chailly – beiden op Decca – blijven sterke opnames, maar ook hier vind ik dat Jurowski zich uitstekend staande houdt en sterk toewerkt naar de climaxen. De opname is zoals we van Pentatone mogen verwachten: een groot stereobeeld, mooie klankbalans en overvloedige details.

Emile Stoffels


« Previous Entries Next Entries »