Nieuwste berichten

Nieuws archief

Onderwerpen


« | Main | »

Reinbert de Leeuw – Mens of Melodie

Geplaatst door: emile | December 2, 2014

Ongetwijfeld zullen degenen die de aflevering van Zomergasten met Johan Simons hebben gezien, De Leeuws gelaatstrekken aan het slot van zijn uitvoering van Schönbergs Gurre Lieder herinneren. De muziek pionier was in opperste extase.

De Leeuw speelt al decennialang de rol van kunstpaus in het Nederlandse muziekleven. Zijn opnames van Eric Satie zijn belangrijk. Als ‘Notenkraker’ stond hij op de barricade en als dirigent van het Schönberg ensemble, brak hij een lans voor eigentijdse componisten. Alle reden dus voor musicologe Thea Derks zich vast te bijten in deze baanbreker en een biografie te schrijven. Derks en De Leeuw waren goede maatjes en dat was voor sommigen een reden te vrezen, dat het een hagiografie zou worden.

Maar het liep anders. De Leeuw weigerde zijn autorisatie: “Mijn fundamentele bezwaar is dat ik totaal niet betrokken ben bij de totstandkoming van de inhoud, en dat die inhoud lacunes en onjuistheden bevat. Sommige details zijn tot de finesses uitgewerkt, ontmoetingen die ik als essentieel ervaar ontbreken juist. Zo’n boek kan ik niet autoriseren.” Derks besloot de levensbeschrijving toch te voltooien en ongeautoriseerd uit te brengen bij Leporello Uitgevers.

Ik moet zeggen dat ik mij gelaafd heb aan die ‘onjuistheden’. Het kernhoofdstuk voor mij was wel “Kantelend muzieklandschap”. Kostelijk was de paragraaf Peyton Place. De schellen vielen van mijn ogen, toen ik las dat De Leeuw een liefde ontwikkelde voor deze moeder der soaps. Maar, dat maakt iemand tevens interessant: enerzijds in volledige extase raken bij de Gurre Lieder en anderzijds afdalen naar Peyton Place. Wellicht dat dergelijke ‘tot in de finesses uitgewerkte details’ de Leeuw niet aanstond? Hoe dan ook, Derks’ bio staat vol anekdotes, maar geeft ook een mooi inzicht hoe het Nederlandse muziek leven opkrabbelde na WO II.

Het ligt voor de hand dat deze biografie aardig wat stof heeft doen opwaaien. Ook bij recensenten en columnisten. Zo stelde Stephan Sanders in Vrij Nederland dat De Leeuw ‘de mens uit de biografie wilde.’ Misschien moeten we nog wel een stapje verder gaan. Misschien had de titel – gezien De Leeuws verdienste binnen de Seriële muziek – wel moeten zijn: Mens noch Melodie. Want is het niet zo dat de gehele atonale toonkunst de melodie en het welluidende meer en meer werd verdrongen? Streefden De Leeuw en de zijnen niet veleer naar notenschikking, dan naar melodie?

Deze biografie gaat zeker niet alleen over Reinbert de Leeuw en vormt – samen met de pas besproken dissertatie van Overbeeke – een waardevol kader, voor het begrip van het Nederlandse muziekleven en geestelijke houding na de oorlog.

Emile Stoffels
Luister Magazine 700

Categorie: Boekbesprekingen | Reageer »

Reacties

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.