Nieuwste berichten

Nieuws archief

Onderwerpen


« | Main | »

Alphons Diepenbrock – componist van het vocale

Geplaatst door: emile | March 17, 2013

Amsterdam University Press
Leo Samama
ISBN 978 90 8964 428 2

Alphons Diepenbrock – componist van het vocale

“Niemand is profeet in eigen land”. Die uitspraak kunnen we met enige aanpassing zeker van toepassing brengen op de Nederlandse, laat-romantische en moderne componist.

Ook Neerlands muzikale patriarch Alphons Diepenbrock, wiens 150ste geboortedag wij op 22 september vorig jaar vierden, klaagde al over de miskenning in dit land. Toch was hij tussen 1900 en 1920 zonder enige twijfel de bekendste en meest gevierde componist van Nederland. Niet in de laatste plaats doordat Willem Mengelberg zijn werk regelmatig uitvoerde.

De Tachtigers

Alphons Diepenbrock is belangrijk omdat hij een van de eerste belangrijke componisten is geweest, binnen een beweging die een grote rol heeft gespeeld in de Nederlandse cultuur: de Tachtigers. In deze groep zaten o.a. schrijvers als Willem Cloos en bouwmeesters als Pierre Cuypers, die zijn oom was. Een beweging die aan de wieg stond van de opkomst van de Katholieke Nederlandse cultuur, aan het einde van de negentiende eeuw. Ook was hij goed bevriend met Gustav Mahler.

Wagner

Hij heeft de muziek van Palestrina, De Lassus en Sweelinck samengesmolten met Wagner, wiens muziek toen mateloos populair was. “Wagner die ons gehoor heeft vervormd en onze gehoorsensibiliteit heeft verscherpt. Wij zijn opgegroeid tussen zijn klanken.” Diepenbrock is daardoor belangrijk geweest voor zijn leerlingen en zodoende loopt de as der ontwikkeling vooral over de eerder genoemde Hendrik Andriessen.

Orkestliederen

Diepenbrock was classicus van huis uit, maar toch lag zijn hart al vroeg bij de muziek. Als componist heeft hij zich vrijwel uitsluitend met vocale muziek beziggehouden en schreef vele liederen, met piano en met orkest. Met zijn orkestliederen – een genre dat in die tijd vrijwel onbekend was – was hij Mahler eigenlijk een stap voor.

Tijdsgeest

Waar ik ook van opkeek waren zijn standpunten die veelvuldig de inhoud van zijn brieven domineerden. Een daarvan was zijn koudwatervrees voor de in de negentiende eeuw maatschappelijk sterk opkomende joodse bevolking en vragen we ons af hoe dat aan de orde kwam, in zijn ontmoetingen met Gustav Mahler. Dit boek gaat zeker ook over de algemene tijdsgeest van toen en is in die zin dan ook groter dan Alphons Diepenbrock.

De componist en musicoloog Leo Samama schreef deze fraai uitgegeven monografie in opdracht van het Alphons Diepenbrock Fonds. Het boek is ingebonden, voorzien van harde kaft en zeer mooi afgewerkt. Ook zijn er mooie oude foto’s te bewonderen. Een absolute must voor degenen die meer willen weten over de Nederlandse muzikale ontwikkeling rondom de vorige eeuwwisseling.

Emile Stoffels

Categorie: Boekbesprekingen | Reageer »

Reacties

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.