Nieuwste berichten

Nieuws archief

Onderwerpen

Archief: May, 2019

KODÁLY – Concerto for Orchestra • Dances • ‘The Peacock’ Variations

Friday, May 31st, 2019

Buffalo Philharmonic Orchestra, JoAnn Falletta
Naxos 8.573838 DDD  77’17

Waardering: 9

Kodály’s muziek wordt een beetje overschaduwd door de muziek van zijn vriend Bartók. Echter, waar de laatste eerder venijnig is, hebben Kodaly’s orkestwerken een meer romantische gewaarwording. De dansen van Galánta zijn gebaseerd op volksmuziek uit de kleine stad Galanta in Slowakije, waar Kodály meerdere jaren heeft gewoond. Het stuk herinnert aan de tweeledige structuur van de traditionele verbunko’s. Het zelden uitgevoerde Concerto voor Orkest, gecomponeerd in opdracht van het 50-jarig jubileum van de Chicago Symphony, wordt door Falletta nieuw leven ingeblazen door m.i. de juiste tempi te kiezen. Net als de variaties op het Hongaars volkslied, ‘The Peacock’ (de pauw staat voor vrijheid). Een eenvoudig volksliedje dat Kodaly tot een groots orkestwerk inspireerde. Glanzende melodieën, wilde dansen, Hongaars rubato en duizelingwekkende virtuositeit, Falletta en haar Buffalo Philharmonic weten er wel raad mee. De cd besluit met de “Dansen van Marosszék”. Oorspronkelijk een pianocompositie voor de viering van de 50ste verjaardag van de hereniging van Buda en Pest, maar uiteindelijk toch georkestreerd. Het werk is geschreven in rondo-vorm op een thema uit de folklore van Transsylvanië. Falletta is een voorvechtster van Amerikaanse muziek, waaronder 110 wereldpremières, maar ook hier toont zij duidelijk haar affiniteit. Falletta is een toonbeeld van vuur en spontaniteit en de opname is schitterend.

Emile Stoffels

HINDEMITH – Symphonische Metamorphosen / Nobilissima Visione / Konzertmusik

Friday, May 24th, 2019

WDR Sinfonieorchester, Marek Janowski
Pentatone PTC 5186672 DDD 58’26

Waardering: 8

Paul Hindemith kunnen we wel beschouwen als een van de meest vruchtbare componisten aller tijden. Hij heeft een stijl ontwikkeld met als doel de grote Duitse traditie voort te zetten, waarbij hij in zijn instrumentale werken Brahms en Reger als zijn voorbeelden ziet. Gebruikmakend van zijn eigen stelsel de ‘erweiterte Tonalität’, probeert hij oud en nieuw te verbinden. En toch heeft zijn muziek meer iets van een compromis dan van een vruchtbare synthese. Hoe geniaal en virtuoos de op thema’s van Carl Maria von Weber gebaseerde Symphonische Metamorphosen, ook zijn. Dat geldt evenzeer voor het schitterende Nobilissima visione, geïnspireerd op de fresco’s van Giotto di Bondono, die het leven van Franciscus van Assisi als onderwerp hadden. Ook imponeert iedere keer bij beluistering zijn Konzertmusik für Streichorchester und Blechbläser, Op. 50 uit 1930. Het werk ontstond in opdracht van chef-dirigent van het Boston Symphony Orchestra, Serge Koussevitzky; ter ere van het vijftigjarig jubileum van het orkest. Janowski bezit de gave, nooit in extremen te vervallen. Ook weet hij een voortreffelijke orkestbalans te ontlokken. Ik moet wel zeggen, dat de opname onder Ormandy op EMI nog een fractie meer bite heeft. De opname is massief en tegelijkertijd transparant.

Emile Stoffels


BARTOK – Concerto for Orchestra & Piano Concerto No.3

Friday, May 17th, 2019

Javier Perianes, piano
Münchner Philharmoniker, Pablo Heras-Casado
Harmonia Mundi HMM 902262 DDD 62’11

Waardering: 9

Bartok zei zelf over dit briljante Concert voor Orkest: “De algemene stemming van het werk met uitzondering van het luchtige tweede deel, is een geleidelijke overgang van de ernst van het eerste deel en de sombere dodenzang van het derde, naar de levenswil van het laatste.” Bij dit opus valt – in tegenstelling tot zijn vroegere werken – de heldere ontwikkeling van het thema op. Dat komt deels ook omdat Bartok hier in een mildere scheppingsfase is aanbeland. Het eerste deel dat in sonatevorm staat, opent op een geheimzinnig, melancholische wijze (de inleiding doet sterk denken aan de atmosfeer van Hertogs Blauwbaards Burcht), om daarna met vurige, energieke passages op te klimmen. De Elegia wordt bijzonder spannend opgebouwd door Heras-Casado en ook de jubelende finale staat als een huis bij hem. Er zijn weliswaar vooral in het verleden een aantal opnames verschenen die nog steeds gezaghebbend zijn: de vroege stereo uitgave op RCA onder Reiner, of die onder Solti op Decca, maar ik moet bekennen dat deze zinderende opname uitstekend werkt. De koppeling met Bartoks laatste pianoconcert is een logische. Bartok had inmiddels afscheid genomen van de grote vorm en schreef in augustus 1945 het Derde Pianoconcert. Deze heeft hij niet geheel kunnen voltooien en zijn leerling Tibor Serly heeft de laatste 17 maten, die wel in schets bestonden, uitgewerkt. Oorspronkelijk was het bedoeld als concert voor 2 piano’s op verzoek van het toen der tijd bekende duo Barlett en Robinson. Voor deze opname is er enige concurrentie: we hebben een mooie met Kocsis op Philips, maar het Harmonia Mundi programma is ontegenzeggelijk interessanter. Bovendien is die met Kocsis allang gediscontinueerd. Ook heb ik nooit begrepen waarom Pollini wel de twee andere concerten heeft opgenomen voor DG, maar deze niet. Hoe dan ook, Javier Perianes is een interessant pianist die blijkbaar een breed repertoire beheerst, gezien zijn eerdere opnames van Debussy en Chopin voor hetzelfde label. Hij toont affiniteit met deze warmbloedige kant van de Meester en met name het Adagio Religioso geeft hij veel glans. Kortom: Perianes geeft een lezing helemaal op de manier hoe vrienden en kennissen, de mens Bartok omschreven: “constant op het kookpunt, maar altijd onder controle.” Een aanrader!

Emile Stoffels


WEINER – 5 Divertimentos / Serenade

Sunday, May 12th, 2019

Estonian National Symphony Orchestra, Neeme Järvi
Chandos CHAN 10959 DDD 83’05

Waardering: 6

Wie Chandos zegt, zegt… juist: Neeme Järvi! Althans, zo vergaat het mij inmiddels na al die jaren van voortreffelijke opnamen en uitvoeringen door deze dirigent voor het genoemde label. Leo Weiner (1885 – 1960) borduurt overduidelijk voort op de Hongaarse Rapsodieën van Liszt. Ik kan moeilijk een ontwikkeling horen tussen deze stukken en dan hebben we het met de serenade erbij toch over 45 jaar. Divertimenti zijn zoals de naamgeving al aangeeft oorspronkelijk bedoeld ter vermaak. Echter als we het vergelijken met het Divertimento van zijn land- en generatiegenoot Bartok, dan is dat een wereld van verschil. Maar die was m.i. dan ook totaal niet in staat om pretentieloze muziek te schrijven. Hoe dan ook, bijna anderhalf uur luisteren naar deze muziek is mij toch teveel van het goede. Deze stukken zijn zeker geschikt als opvullers en dat bedoel ik zeker niet neerbuigend, want ik zou dat ook zeggen over een cd met de Divertimenti van Mozart. Deze muziek is zeer kundig gemaakt en onderhoudend, maar voedt de geest hoegenaamd niet. De live-opname is inderdaad weer voortreffelijk en de uitvoering in goede handen, maar over het belang van deze cd, heb ik zo mijn twijfels. 

Emile Stoffels

VILA-LOBOS SYMPHONIES NOS. 1 & 2

Monday, May 6th, 2019

São Paulo Symphony Orchestra, Isaac Karabtchevsky
NAXOS 8.573829 DDD 75:27

Waardering: 9

Heitor Villa-Lobos was een veelschrijver en we kennen hem vooral van de stukken voor gitaar en het beroemde Bachianas Brasileiras. De symfonieën zijn een volstrekt ander verhaal. Zijn eersteling stamt uit 1916 en is de eerste in een cyclus van vijf symfonieën die duidelijk in de stijl van Vincent d’Indy geschreven zijn, maar in z’n algemeenheid wel aansluiting vinden bij de Franse toondichting uit het begin van de 20ste eeuw. Aan zijn tweede begon hij het jaar erop, maar deze werd pas op z’n vroegst laat in 1943 voltooid. Deze Naxos uitgave is de laatste in de serie van Villa-Lobos’ symfonieën. Wel apart dat men dan de reeks met de eerste twee symfonieën besluit. Hoe dan ook, ik was direct al aangenaam verrast toen ik de opening van de eerste hoorde. De oorspronkelijke partituur van de eerste is overigens een aantal keren herzien, waarin de dirigent Isaac Karabtchevsky een rol heeft gespeeld. De tweede heeft nog wat meer Frans en vooral Russische invloeden. Het São Paulo Symphony Orchestra onder Karabtchevsky klinkt verfijnd en alert. Ook de informatie door Fábio Zanon in het boekje is interessant en biedt een goede gids voor de muziek. De opname is uitmuntend te noemen. Aanrader!

Emile Stoffels