Nieuwste berichten

Nieuws archief

Onderwerpen

Archief: April, 2015

Muziek ervaren – Essays over muziek en filosofie.

Wednesday, April 29th, 2015

Muziek ervaren203Uitgeverij: DAMON
ISBN: 9789460361678
Aantal pagina’s: 216

Muziek beantwoordt aan verschillende soorten emoties en kent diverse functies. Zo zullen ‘Die Vier Letzte Lieder’ van Richard Strauss een geheel andere emotionele respons oproepen, dan de Matthäus Passion. Maar als achtergrond voor bij een romantisch etentje, zal een strijkkwartet van Béla Bartók vermoedelijk niet de juiste keuze zijn. Daarentegen zal Andre Hazes het in een kroeg of voetbalstadion prima doen, ofschoon veel lezers van dit tijdschrift er niet over zullen piekeren een cd van de populaire volkszanger op een zondagochtend te draaien; als ze die al in huis hebben.

Kortom: Hoe ervaren wij muziek? Als uitlaatklep, als geestelijke voeding, als vermaak of slechts als decoratie? Hoe delen wij het met anderen? Tien auteurs hebben gepoogd in dit boek vanuit verschillende disciplines (cultuur- en kunstfilosofie, musicologie, sociologie etc.), iets zinnigs te zeggen over muziek. Maar ook vragen als: Welke invloed heeft het gebruik van elektronica op het componeren? Waarom drukken wij ons veelal in metaforen uit, als wij over muziek spreken?

Deze verzameling van essays is ontstaan nav. een in Amsterdam gehouden studiedag in 2012 genaamd “Punt en contrapunt: stemmen uit de muziekfilosofie in de Lage Landen.” De studiedag had als doel, de actuele ontwikkelingen in de muziekfilosofie en haar rol te inventariseren en evt. aan te vullen. Zes lezingen van die dag zijn in dit boek verwerkt, plus nog bijdragen van anderen.

Fascinerend is bijvoorbeeld hoe Oane Reitsma de vraag vanuit theologisch perspectief beziet en betoogt dat de notie van incarnatie, de verschijning van God in de persoon van Christus, een model biedt waarmee de grotere dimensie van muziek begrepen kan worden. “Muziek is geen autonoom object dat in stilte genoten dient te worden, maar een gebeurtenis die zich in de zintuiglijkheid voordoet en zo in de werkelijkheid geworteld is.” En dan het boeiende hoofdstuk van Erik Heijerman dat de vraag behandelt waarom wij nauwelijks letterlijk over muziek kunnen spreken en wat de metaforen betekenen die wij gebruiken. Uiteindelijk zijn de metaforen op te vatten als suggesties over hoe men naar die muziek kan luisteren.

In deze essaybundel wordt er een aantal rake dingen gezegd over muziek. Ik heb het dan ook als bijzonder nuttig ervaren. Vooral ook om onze taal, die wij bezigen bij het spreken over muziek, in kaart te brengen. Echter, de lezer moet niet de illusie hebben na dit boek, de muziek ervaringen helemaal te kunnen omschrijven. Veel zaken laten zich immers niet in woorden vangen…

Emile Stoffels

DOHNÁNYI Symphony No. 2

Wednesday, April 22nd, 2015

Dohnanyi JimenezDOHNÁNYI
Symphony No. 2 • Two Songs
Evan Thomas Jones, Baritone
Florida State University Symphony Orchestra, Alexander Jiménez
Naxos 8.573008 DDD 65:44

Uitvoering **** | Opname ****

Dohnányi’s krachtige tweede werd gecomponeerd aan het einde van WO II, maar de structuur en opzet wijst toch duidelijk naar de Romantiek, met een welhaast Bruckneriaanse lengte. Het is geschreven voor een enorm orkest. Dohnányi citeerde uit The Tragedy of Man over zijn symfonie: “Het doel is het einde van de glorieuze strijd. Het doel is de dood, leven is een gevecht.” Evenzo zei hij dat dit ook de laatste symfonie zou zijn en dan doelde hij op het einde van de symfonie, als genre. Dit is de definitief gereviseerde versie uit 1957 die door Dohnányi’s neef Antal Dorati ten doop werd gehouden. Het eerste deel deed mij enigszins denken aan de eerste symfonie van William Walton. Verder zijn er sterke invloeden van Richard Strauss en Brahms. De finale opent met Bachs koraal “Komm, süßer Tod”. Vijf variaties op dat thema leiden een fuga in, die dan weer uitmond in een groots coda. Deze symfonie is blijkbaar vaak uitgevoerd, maar niet vaak opgenomen. De twee liederen uit 1912 op Gomoll laten een voslagen andere Dohnányi horen. Jammer dat ze er bij Naxos voor gekozen hebben om de Duitse lied teksten op hun website te zetten, in plaats van in het boekje. In z’n geheel een begerenswaardige cd.

Emile Stoffels
Luister Magazine 702

RAVEL – Orchestral works

Friday, April 17th, 2015

Ravel Orch works MDG197RAVEL
Orchestral works
Bielefelder Philharmoniker, Alexander Kalajdzic
MDG 901 1820-6 SACD DDD 51:19

Uitvoering *** | Opname ***

MDG brengt doorgaans uitstekende en bovendien verrassende opnames uit en ik was inmiddels wel een beetje fan geworden. Maar deze productie valt me wat tegen. Om te beginnen had er wel wat meer muziek op gemogen: 51 minuten is aan de karige kant. Verder, brengt deze opname ons – hoe mooi ook – slechts het ijzeren repertoire: de orkestuitvoeringen Gaspard de la Nuit, Menuet Antique, Valses Nobles en Pavane. De registratie is wel dynamisch en kleurrijk, maar het podium is te ver weg. Het ontbreekt aan intimiteit en ik had dan ook niet het idee, in de muziek gezogen te worden. Terwijl deze werken dat wel kunnen doen. De uitvoeringen zijn bevredigend; niet meer, niet minder. Ik acht het belang van deze opname dan ook niet zo hoog, door de vele opnames (en betere) die er al zijn. Alles overziend een overbodige uitgave. Helaas.

Emile Stoffels
Luister Magazine 702

DEBUSSY meets CHOPIN

Wednesday, April 8th, 2015

Debussy Chopin PerianesDEBUSSY meets CHOPIN
…les sons et les parfums
Javier Perianes
HARMONIA MUNDI HMC 902164 DDD 71:24 + 1 DVD

Uitvoering ***** | Opname ****

Het mag als bekend worden verondersteld dat Chopin een grote invloed heeft gehad op generaties na hem en zeer zeker ook op Debussy. Echter, de verbinding die gelegd wordt op deze cd tussen de twee genoemde grootheden, is opmerkelijk. Ook hier staat – net als de bespreking van Schumann en Janaček door Joathan Biss ergens anders in dit nummer – de programmering in dienst van die verbinding. Alleen met dit verschil, dat er evenveel stukken van Debussy worden gespeeld als van Chopin. Zodoende kan Javier Perianes de stukken echt tegenover elkaar zetten en de artistieke rode draad trekken. Is dit een nieuwe trend aan het worden? Hoe dan ook, deze set heeft mij volledig overtuigd. De bijgevoegde DVD is alleraardigst met ruim een kwartier aan interviews. Maar ook gezien als product is deze set helemaal af en heeft het door de uitleg in het boekje en de DVD, ook een toegevoegde educatieve waarde. De uitvoering is fenomenaal en Perianes lijkt inderdaad een vleugel te gebruiken, waarin geen hamers worden gebruikt (zie de DVD). Het spel is geschakeerd, vloeiend en spannend, maar tegelijkertijd mild. De opname heeft een voortreffelijke klankbalans en de vleugel staat mooi in de ruimte, zonder dat het te ver weg klinkt.

Emile Stoffels
Luister Magazine 702