Nieuwste berichten

Nieuws archief

Onderwerpen

Archief: June, 2014

PROKOFIEV – Piano Concertos Nos. 1 – 5

Thursday, June 26th, 2014

PROKOFIEV
Piano Concertos Nos. 1 – 5 (Complete)
Jean-Efflam Bavouzet (piano), (piano), BBC Philharmonic o.l.v. Gianandrea Noseda
Chandos CHAN10802(2) • DDD-2.01′
Uirvoering *** | Registratie ***

Het is een regelmatig geuite kritiek dat er weinig tot geen ontwikkeling is te horen, in de vijf pianoconcerten van Prokofiev. Toch schenken deze concerten stuk voor stuk veel voldoening. Het spel van Bavouzet is zeker verfijnd en licht. Dat laatste kan erg goed uitpakken, maar de dirigent geeft hier ook een soort lichtheid aan deze concerten. En dat is hier net iets te veel van het goede. Het lijkt wel of de muziek nooit echt los komt, terwijl die meeslepende en stuwende momenten er toch zeker wel zijn. Ook in het populaire derde concert mis ik – vooral in het laatste deel – de bitsheid en grimmigheid. Het eerste concert is wat mij betreft nog het beste geslaagd, mede doordat het inzichtelijk wordt gedaan. Indien het echter een complete set moet zijn, dan zou ik kiezen voor de heruitgave uit hetzelfde huis met Järvi en het CGO. Deze is een paar jaar geleden nog opnieuw verdoekt uitgebracht. Die opname geeft ook veel inzicht, maar heeft ook de nodige opwinding. Vooral die met Gutiérrez als solist. Verder is de wat oudere Decca-opname met Ashkenazy een uitstekende keuze, hoewel uiteindelijk overall Béroff op EMI mijn absolute favoriet blijft.

Emile Stoffels
Luister Magazine 698

Metamorphoses – the art of the virtuoso piano transcriptions

Friday, June 20th, 2014

De pianotranscriptie was mateloos populair tijdens de tweede helft van de 19de eeuw. Componisten zoals Liszt, Busoni en Godowsky schreven er vele, maar de belangstelling zakte in de loop van de 20ste eeuw helemaal in en derhalve verdwenen transcripties grotendeels van het programma. Sterker nog: ze werden en worden vaak zelfs beschouwd als tweederangs muziek.

Ondanks dit hardnekkige vooroordeel, werkte Rian de Waal onverstoord als pianist en musicus meer dan vijfentwintig jaar aan transcripties. Hij speelde ze tijdens zijn recitals en werd door de Britse pers dan ook “The Flying Dutchman” genoemd. Ook wijdde hij zijn onderzoek aan dit onderwerp. Rian de Waal overleed helaas in mei 2011, op 53-jarige leeftijd.

De reden dat Rian het niet slechts bij een boek liet, maar een dissertatie wilde, heeft te maken met het feit dat hij de lezer wil overtuigen van het belang van pianotranscripties. Rian: “Ik wil er zeker van zijn dat programmeurs, artistieke leiders etc. deze publicatie niet kunnen negeren.” Echter, deze vorm krijgt tegenwoordig zelden een eerlijke kans. Directeuren van theaters willen uiteraard wel graag een recital, maar liever geen transcripties. Dit, omdat ze geen ‘verkrachting’ van Bach – of welke componist ook – willen.

De titel van dit boek, verwijst naar Ovidius’ werk en bij uitbreiding naar alle grote dichters uit de oudheid die nadachten over het begrip metamorfose: de verhalen over goden en halfgoden die hun uiterlijk veranderden. “Alles verandert – niets gaat ten gronde”. Het interessante is dat het uiterlijk van iets totaal kan veranderen, maar dat het innerlijk hetzelfde blijft. Goede voorbeelden hiervan vinden we op de 6 cd’s die het boek vergezellen. Rian heeft ze vaak gespeeld en bediscussieerd, tijdens zijn loopbaan. Treffend is Paganini’s 6de caprice nr. 6, bewerkt door Robert Schumann en Franz Liszt. Beiden deden ze het op hun eigen vakkundige manier: Liszt met veel spektakel en uiterlijk vertoon. Schumann daarentegen, intiem en met harmonische diepten. Hoogtepunt voor velen zal de tweede cd zijn, met de transcripties van Bach door o.a. Busoni, Brahms en Liszt.

Het boek is niet alleen voor pianisten en muziek historici. Het is ook voor de serieuze luisteraar, die tot nu wellicht de neiging had de neus op te halen voor transcripties. De dissertatie is weliswaar in het Engels geschreven, maar niettemin inzichtelijk en zal ongetwijfeld velen overtuigen. Precies zoals Rian het wilde…

Emile Stoffels
Luister Magazine

Artiest: Rian de Waal
Titel: metamorphosis, the art of the virtuoso piano transcription
Maatschappij: Eburon
ISBN: 978-90-5972-755-7

BRUCKNER – Symphony No. 4 in E-flat “Romantic”

Tuesday, June 10th, 2014

BRUCKNER
Symphony No. 4 in E-flat “Romantic”
Orchestre de la Suisse Romande, Marek Janowski
Pentatone PTC 5186 450 DDD 63’27

Opname / Uitvoering **** / ****

Of dat er inmiddels nog niet genoeg uitvoeringen van de populairste symfonie van Anton Bruckner zijn. Nog niet heel lang geleden bespraken we nog de uitvoering door Blomstedt op Querstand en Haitink op LSO (beide ook op SACD). Met deze opname van de vierde, besluit Janowski zijn Bruckner cyclus. Over het geheel genomen een nogal wisselende reeks die m.i. bepaald niet de ruggengraat voor de Bruckner symfonieën zou moeten vormen. Toch is deze opname een van de beste uit de cyclus. Janowski’s tempi liggen beduidend hoger dan die van Haitink, maar hij bereikt toch bevredigende resultaten en zorgt voor het nodige inzicht. De grandeur die we bij Blomstedt en Haitink horen, ontbreek evenwel. Dat uit zich bij Janowski vooral in het laatste deel, die net als Blomstedt en Haitink de finale uit 1880 gebruikt. De opname is echter fraai en laat de nodige separatie tussen de verschillende instrumentengroepen horen. Al met al een lonende opname, maar als we een recente uitvoering zoeken van de ‘Romantische”, dan moeten we bij Maestro Haitink op LSO zijn.

Emile Stoffels
Luister Magazine 698

FAZIL SAY – Mesopotamia Symphony & Universe Symphony

Wednesday, June 4th, 2014

ORKEST
FAZIL SAY
Mesopotamia Symphony no. 2; Universe Symphony no. 3
Carolina Eyck (theremin), Bülent Evcil (bass flute), Çaatay Akyol (bass recorder), Aykut Köselerli (percussions); Fazil Say (piano)
Borusan Istanbul Philharmonic Orchestra, Gürer Aykal
NAÏVE V5346 DDD 75’

Uitvoering / Opname **** / *****

De Turk Fazil Say studeerde piano en compositie aan het Staatsconservatorium van Ankara en vanaf zijn zeventiende aan de Robert-Schumann-Hochschule Düsseldorf bij David Levine. Zijn toonkunst valt moeilijk in te delen – wat veelal een compliment is – maar is duidelijk geworteld in de laatromantiek, met sterke Bartokiaanse en Strawinskyaanse injecties. Dit is bijzondere muziek waar alles in zit. In de Mesopotamia Symphony – de meest toegankelijke van de twee – trekt de hele geschiedenis uit deze regio als een film aan ons voorbij. De dominante machten uit de oudheid: Assur, Babylon, de Soemeriërs. Hoe Say bijvoorbeeld de opkomst van de zon verklankt is prachtig. De mystiek, de riten de opwinding, maar evenzo de huidige problematiek uit deze regio. Qua instrumentarium is het ook een belevenis. De rol van de theremin bijvoorbeeld met zijn bovennatuurlijke klank en het ongebruikelijk slagwerk. Of deze muziek de tand des tijds doorstaat is uiteraard de vraag, maar voor nu werkt het duidelijk wel. Typisch geval van een buitencategorie, zoals bijvoorbeeld de Turangalila symfonie van Messiaen. Daar komt nog eens bij dat de opname ongekend is. Naïve heeft hier topwerk afgeleverd. Het is een live registratie en het publiek gedraagt zich voorbeeldig. Dat deze cd een aanrader is, moge duidelijk zijn.

Emile Stoffels
Luister Magazine 698