Nieuwste berichten

Nieuws archief

Onderwerpen

Archief: March, 2014

STUCKY • LUTOSLAWSKI • SALONEN • MOZART

Saturday, March 29th, 2014

STUCKY • LUTOSLAWSKI • SALONEN • MOZART
Martin Chalifour and the Los Angeles Philharmonic in Walt Disney Concert Hall
Sir Neville Marriner • Andrey Boreyko
Yarlung Records 67893 DDD 67’40

Uitvoering / Opname *** / ****

Dit is een live opname met uiteenlopende muziek. De CD trapt af met werk van de in Kansas geboren Steven Stucky. Zijn Tres Pinturas kunnen mij echter niet in vuur en vlam zetten. Uiteraard wel Chain II van Lutoslawski en dat is m.i. het best geslaagde stuk van deze opname, maar daar ontmoet Martin Chalifour nogal wat concurrentie in de catalogus. Ook had ik de grootste moeite ‘Lachen Verlernt’ van Salonen. Verder is Chalifours’ toon bij Mozarts 5de vioolconcert grandioos van kleur, maar hij had dan ook de beschikking over de Stradivarius uit 1716 van Nathan Milstein. Toch valt dit concert me zwaar tegen. Er wordt veel te snel over de meest verrukkelijke thema’s heen gefietst. Bovendien heb ik me gestoord aan een aantal eigenzinnigheden van Chalifour vlak na de introductie van het eerste deel, als de solo viool inzet. De opname is in beginsel spectaculair, maar de luidruchtig hoestende aanwezigen tijdens de meest delicate momenten (Chain II Mov 3 Ad Libithum), gooien wat mij betreft aardig wat roet in het eten. Vandaar de 4 sterren, waar het er 5 hadden kunnen zijn.

Emile Stoffels
Luister Magazine 697

SZYMANOWSKI – Stabat Mater • Harnasie

Saturday, March 22nd, 2014

SZYMANOWSKI
Stabat Mater • Harnasie
BBC Symphony Chores • BBC Symphony Orchestra • Edward Gardner
Lucy Crowe • Pamela Helen Stephen • Robert Murray • Gábor Bretz
Chandos CHSA 5123 SACD DDD 58’36

Uitvoering / opname  ***** / *****

Polen had tijdens de bloeiperiode der nationale toonkunst geen rol van betekenis gespeeld en nadat de Poolse grenzen door de Europese herschikking in 1918 weer eens waren herzien, was men uiteraard ook op zoek naar een artistieke heroriëntatie. In die tijd trad Szymanowski als sterke figuur op. Het is goed te horen dat ook Szymanowski – nadat hij was beïnvloed door Richard Strauss – zich begint af te zetten tegen de Duitse stijl, die hem zo in haar greep had. Zijn interesse voor de mystiek en oosterse religie werkte als een antidotum, maar zeker ook zijn ontdekking van Scriabin, Debussy en Stravinsky’s Petrushka. Hoogtepunt op deze cd is uiteraard het Stabat Mater uit 1925/26, dat een Byzantijnse soberheid kent. Een ‘Boeren Requiem’ dat hij schreef toen hij als directeur werkzaam was aan het conservatorium van Warschau. Het is ontegenzeggelijk Szymanowski’s belangrijkste vocale werk en is ondanks zijn bescheiden afmeting, een uiterst expressief en indringend opus. In het laatste deel horen we een melodie waarvan Szymanowski zelf zei, dat het de mooiste melodie was die hij ooit had geschreven. De opname onder Gardner is voortreffelijk in balans en het BBC koor klinkt groots en homogeen. De solisten zijn zo mogelijk in nog grotere vorm. Alles lijkt te kloppen in deze opname, maar het belangrijkste is waarschijnlijk dat de luisteraar een volslagen spirituele ervaring ondergaat: een doop in sacrale kleuren en klanken. Hier tegenover staat het heidens, liederlijke Harnasie dat Szymanowski daarna schreef: een kleurrijk volksballet over de bandieten van de Tatra’s. Om gezondheidsredenen moest hij in het Tatra gebergte verblijven en werd geboeid door de volksliederen van die streek. Ook hier krijgen we een zinderende uitvoering voorgeschoteld. Deze SACD zou in iedere kast moeten staan. Gezien de hoeveelheid speeltijd had er wat mij betreft nog wel wat extra muziek op gemogen.

Emile Stoffels
Luister Magazine 696

DIALOGO – PROKOFIEV • LUTOSLAWSKI • BRITTEN

Friday, March 14th, 2014

DIALOGO
PROKOFIEV • LUTOSLAWSKI • BRITTEN
Joris van den Berg, cello • Martijn Willers, piano
COBRA 0039 DDD 51’13

Uitvoering / opname **** / ****

De titel van deze cd is vernoemd naar het eerste deel van Brittens cellosonate. Geschreven – net als de sonate van Prokofiev – voor Mstislav Rostropovich. Een extra reden voor het duo van den Berg en Willers voor deze samenstelling, was dat 2013 voor Britten en Lutoslawski het honderdste geboortejaar was. Het meest indringende werk hier is m.i. het Grave Metamorphoses for cello en piano van Lutoslawski. Het werd geschreven in memoriam voor zijn goede vriend en musicoloog Stephan Jarocinski. De laatste had een groot deel van zijn carrière besteed aan de muziek van Debussy en Lutoslawski begint dit werk dan ook heel passend met de eerste vier noten van Pelléas et Mélisande. Op het puntje van mijn stoel zat ik, omdat het slechts 6 minuten durende werk zich volkomen uitspreek en dat is zeker ook de verdienste van de uitvoerenden: veel oog voor zowel de subtiliteiten, als het grove geweld. Ook maken ze het beste van Prokofievs cellosonate. Brittens sonate voor cello en piano, wordt door dit duo evenzo met veel zwier en kunde gedaan. Wel ontmoeten ze voor dit werk, pittige concurrentie. De opname is prachtig in balans en de instrumenten staan prominent in het stereobeeld.

Emile Stoffels
Luister Magazine 696

LIGETI Lontano • Violin concerto • Atmosphéres • San Fransisco Polyphony

Wednesday, March 5th, 2014

LIGETI
Lontano • Violin concerto • Atmosphéres • San Fransisco Polyphony
Finnish Radio Symphony Orchestra • Hannu Lintu • Benjamin Schmid, violin
Odine ODE 1213-2 DDD 68’22

Uitvoering / Opname **** / ****

In György Ligeti’s vijfdelige vioolconcert (het begon als een driedelig werk), wordt gebruik gemaakt van de ocarina. Dit is een fluit van keramiek of klei en bestaat al 12000 jaar in diverse culturen. Verder schrijft de partituur voor dat een viool en altviool uit het ensemble, afwijkend gestemd zijn t.o.v. de rest. Het concert is in tegenstelling tot veel van Ligeti’s werken vrij slank qua instrumentarium en is dan wellicht op deze cd het meest ongewone werk. Het meest gefascineerd echter werd ik weer door het Lontano uit 1967 en het Atmosphéres uit 1961, dat voor een immens orkest (maar zonder slagwerk) is geschreven. Atmosphéres is gebruikt voor Stanley Kubrick’s film “2001: A Space Odyssey” uit 1968, maar het stuk is een film op zich. Ook hier werd ik weer gegrepen door het sublieme dat Ligeti in zijn composities legt. Het is ongenaakbare, angstwekkende en buitengewoon spannende muziek. En dat is precies wat Lintu en de zijnen weten over te brengen. Hun voordracht, komt op deze opname dan ook bijna fysiek tot ons. Hoe deze uitvoering zich verhoudt tot andere die in de loop der tijd met mondjesmaat zijn verschenen, is lastig te zeggen. Niettemin, is dit een zeer overtuigende opname.

Emile Stoffels
Luister Magazine 696

O Song – Vic Nees portret van een koorcomponist

Saturday, March 1st, 2014

Vic Nees mag ontegenzeggelijk verantwoordelijk worden gesteld voor de ontvoogding van de Vlaamse koormuziek. Ook Peter Benoit (1834 -1901) en Eugen Tinel (1854 -1912) kwamen niet tot een uitgesproken nationale taal, ondanks de uitgesproken nationale onderwerpen zoals het oratorium De Schelde en de cantate Rubens die aan deze werken wel een specifiek Belgisch karakter gaven.

In de biografie wordt gesproken over de ‘ontsluiting van de Vlaamse muziek’, waarmee geen stilistische identiteit wordt bedoeld, maar een onbevangen selectie op kwaliteit. Nees zelf zei: “Wij kennen zeer slecht ons recent muzikaal verleden. Wij kunnen er bijgevolg moeilijk in geloven.” Nees rukte de Vlaamse koormuziek los uit de lange romantische traditie. Dat gebeurde uit reactie en overtuiging. “Ik had lange tijd meegeleefd in een muziektraditie die mij toen statisch, sentimenteel en oppervlakkig voorkwam. Ik streefde dus naar een koorbeoefening die dynamisch, objectief en eerlijk was.’

Vic Nees werd in Mechelen geboren als zoon van de beiaardier Staf Nees op de sterfdag van Benoit. De Vlaamse stad heeft overigens de eer als geboortestad van de grootvader van Beethoven, die als koorknaap was verbonden aan de Sint-Romboutskathedraal.

Opvallend is dat Vic Nees zich qua muziekliteratuur retrospectief ontwikkelde. Hij startte met Milhaud, Hindemith, Bartok en Stravinsky’s Les Noces had hij op jonge leeftijd al grijsgedraaid. Na zijn studie aan het Antwerpse conservatorium kwam hij in contact met muziekpedagoog Andries voor wie Hugo Distler als het prototype van een moderne koorcomponist gold. In Nees’ vroege werken is de schatplichtigheid aan Distler goed te horen. Deze kruidige werken dissoneren weliswaar, maar zijn nooit agressief of vermoeiend. Ook kwam hij in contact met Karl Marx die hem vertrouwd maakte met eigentijdse technieken van volksliedbewerking. Naar onder anderen het voorbeeld van Distler, Reda en Marx, knoopte Nees opnieuw aan bij de vocale schrijfwijze en de polyfone architectuur uit de renaissance en vroegbarok.

Kamiel Cooremans – aan wie Nees zijn Magnificat heeft opgedragen – boetseert een schitterend portret van de godfather van de Vlaamse koormuziek. Filologe Katelijne Theuwissen belicht vooral de woord-toonverhouding van de composities. Musicoloog Jan Dewilde belicht de musicoloog in de componist, zijn leven en werk en hoe Nees erin slaagde om velen te interesseren voor het eigen muziekerfgoed. De Vlaamse koormuziek. Roger Leens’ onderzoek leidde tot de eerste oeuvrecatalogus van Vic Nees. De biografie komt met een prachtige CD die een mooie dwarsdoorsnede geeft van Nees’ werk.

Emile Stoffels
Luister Magazine

AUTEUR: Koor & Stem
TITEL: O song – Portret Vic Nees
UITGEVERIJ: Davidsfonds
ISBNNUMMER: 978 90 5826 765 8
TREFWOORD: muziekgeschiedenis; biografie
PRIJS: € 29,95