Nieuwste berichten

Nieuws archief

Onderwerpen

Archief: October, 2011

KORNGOLD BLOCH GOLDSCHMIDT – Cello Concertos

Sunday, October 30th, 2011

KORNGOLD BLOCH GOLDSCHMIDT
Cello Concertos
Julian Steckel Staatsorchester Rheinische Philharmonie Daniel Raiskin
AVI Music 8553223 DDD 74’

Uitvoering/Registratie ****/****

Dit keer een programma cd met Joodse componisten. Opvallend is meestal de zeer ernstige toon die men typerend zou kunnen noemen voor Joodse componisten uit de US. Na een zeer verdienstelijke uitvoering van Korngolds F-symfonie op Pentatone, is nu zijn cello concert uit 1946 aan de beurt. Er zijn slechts weinig opnames van dit werk. Zijn concert voor viool is populairder. Korngold is vooral bekend om zijn filmmuziek en dat is bepalend voor zijn taal. En ook hier valt een bepaalde over-expressie op, maar aanstekelijk is het wel. Critici zouden het effectbejag kunnen noemen en bij sommigen blijft hij louter een filmmuziek schrijver, maar dat is m.i. wat al te negatief. Blochs Schelomo is uiteraard overbekend en daar zijn veel goede uitvoeringen van, maar zelden zo goed opgenomen als hier.  Goldschmidts vierdelige concert uit 1953 was aanvankelijk een cellosonate met piano in opdracht van Emanuel Feuermann, maar het manuscript ging in de tweede wereldoorlog verloren. Ik heb met rode oortjes geluisterd naar deze schijf en zal er nog menigmaal naar grijpen. De cello is wat aan de grote kant afgebeeld, maar voor de rest kloppen de verhoudingen in deze opname aardig. Bovendien heeft deze registratie een aanstekelijke openheid.

Emile Stoffels
Luister 678

DEBUSSY RAVEL – La Mer La Valse

Thursday, October 20th, 2011

DEBUSSY RAVEL
Seoul Philharmonic Orchestra Myung-Whung Chung
DG 476 449-8 DDD 54’

Uitvoering/Registratie ***/***

Ik was benieuwd naar deze opname, aangezien ik behoorlijk enthousiast was over Chungs Métaboles van Dutilleux gekoppeld met de Symphonie Fantastique en zijn Messiaen programma. De Franse componisten zijn doorgaans een kolfje naar zijn hand, maar hier had het wat opwindender gemogen wat mij betreft. Het derde deel van La Mer begint weliswaar wel spookachtig, maar krijgt daarin geen vervolg. Jammer! Overigens gebruikt Chung de versie zonder de trompet solo in het laatste deel, net als Giulini op hetzelfde label. La Valse van Ravel blijft iets geweldigs. Höweler beschrijft het als volgt: ‘deze muziek welde uit het gebied van het onderbewuste, van de droom. Van de beangstigende droom, de obsessie. Zoals de mens de dagelijkse gebeurtenissen, de ‘dagresten’, in zijn slaap verwerkt tot symbolen, om in die schijnbaar onsamenhangende droomtaal zijn diepste zielenleven te verdichten, zo is door Ravel de wals, het oude danstype, tot een ‘dagrest’ geworden die aan een angstig visioen tot stramien dient. De componist is hierdoor het grensgebied van kunst en pathologie genaderd […].’ Die angst heb ik hier niet gehoord; het bleef allemaal te braaf. De opname had ook bepaald niet de schwung die ik van DG ken. Geen slechte opname, maar zeker niet het laatste woord qua opwinding.

Emile Stoffels
Luister 678

De Sirenen zwegen – Psychoanalyse, mythe en kunst

Friday, October 14th, 2011

De Sirenen zwegen – Psychoanalyse, mythe en kunst
Verschenen, 2 april 2011
Uitgeverij Sjibbolet, Amsterdam
Essay (paperback) 84 pp.
Reeks: Oratio

ISBN: 9789491110016

‘Het is niet het letterlijke verleden dat ons beheerst, het zijn de beelden van het verleden. Zonder een algemeen of individueel historisch besef gaat de betekenis van die beelden verloren. De reden waarom wij ons aan het verleden hechten en de herinnering willen behouden is dat de geschiedenis sporen van het paradijs lijkt te dragen.’ Met deze gedachte – waarvan de eerste zin is ontleend aan George Steiners In Bluebeards Castle – opent Etty Mulder haar essay. Het deed mij direct denken aan Gunther Wands uitspraak over het laatste deel van Bruckners ‘onvoltooide’ negende symfonie. Ook hij heeft het daar over zoiets als ‘een schreeuw naar het verloren paradijs’. Op het eerste gezicht heeft deze zin misschien niet eens zoveel impact, maar hoe langer we erover nadenken des te meer gewicht deze uitspraak krijgt. Het zette voor mij in elk geval de toon voor deze essay. Iedere keer kwam deze gedachte in sterkere mate terug.

Wat voor de lezer van Luister wellicht vooral interessant is, is de belichting van het belang van Stravinsky’s Sacre en Schönbergs Mozes en Aaron in de moderne kunst. Twee kolossale composities uit de twintigste eeuw. Boeiend is speciaal de paragraaf over Schönberg die met zijn twaalftoonstechniek teruggaat naar de wetgeving voor het Joodse volk; meer preciezer: het verbod op het maken van beelden. Deze nieuwe wet is een ‘muzikaal beeldverbod’, doordat gebroken wordt met de tonale harmonie en de dominant-tonica spanning. Het wegvallen van vaste akkoordverbindingen heeft als consequentie dat wij geen (fantasie)beelden meer kunnen vormen of herkennen, waar ook in de compositie.

In de coda legt Mulder uit dat het woord cultuur in de loop der tijd, zijn waarde heeft verloren. Men zal dus ‘om de betekenis van non-verbale kunstzinnige bestanddelen van het historische en van het geheugen te hervinden, de oude luister van de lege term cultuur in herinnering moeten roepen’. Mulders essay wil ‘het voorbije articuleren in de zin van het grandioze’. Het is dus aan de kunstwerken om ons historische besef weer tot leven te brengen.

Etty Mulder is musicologe en cultuurhistorica en schrijft over interdisciplinaire en kunsttheoretische onderwerpen met de nadruk op filosofische en psychoanalytische benaderingen van kunst.

Het is zeker niet de makkelijkste kost en de essay had wellicht nog iets toegankelijker geschreven kunnen worden, maar laat dat geen belemmering vormen voor liefhebbers die de diepte in willen om schatten naar boven te halen.

Emile Stoffels
Luister 677

DEBUSSY – Orchestral works vol. 6

Monday, October 10th, 2011

DEBUSSY
Suite Bergamasque Petite Suite En Blanc et Noir Pritemps Symphony in B Minor
Orchestre National de Lyon Jun Märkl
NAXOS 8.572583 DDD 74’

Uitvoering/Registratie ****/****

Dit is inmiddels volume 6 uit de serie Orchestral works, waar Debussy’s oorspronkelijke pianostukken zijn georkestreerd door tijdgenoten of bewonderaars. Sommigen onder ons horen liever de orkestuitvoering van Clair de lune door André Caplet (uit de Suite bergamasque), dan de oorspronkelijk piano versie. En wellicht hebben ze gelijk…Het door de Engelse componist Robin Holloway georkestreerde En blanc et noir, kwam gereed in 2002 en werd voor het eerst uitgevoerd in 2004. Het oorspronkelijke bijschrift van dit werk uit 1915 is opvallend: een citaat uit Gounods opera Romeo et Juliette. Het is een berisping voor wie de vaderlandse plicht verzuimt tijdens de oorlog. Printemps en de Symphony in B Mineur – des meesters enige poging een symfonie te schrijven – zijn qua stemvoering de meest boeiende stukken hier en ik moet zeggen dat Märkl me volledig heeft weten te overtuigen. Hij brengt het allemaal spannend en speciaal heb ik genoten van zijn elastische aanpak. Uiteraard helpt de opname mee: de klank is innemend en toch gedetailleerd. Dit zijn vanzelfsprekend niet Debussy’s topwerken, maar het is wel een betoverende Cd met aangename muziek. Niet het allerhoogste belang dus, maar wel een welkome aanvulling.

Emile Stoffels
Luister 677

ORFF – Ein Sommernachtstraum

Thursday, October 6th, 2011

ORFF
Ein Sommernachtstraum
Andechser ORFF-Akademie des Münchner Rundfunkorchesters
Christian von Gehren
CPO 777 657-2 DDD 72’/73’

Uitvoering/Registratie ****/***

Dit werk heeft Orff bijna 50 jaar van zijn leven gekost. Twee drafts en 4 versies ontstonden er van deze comedy, in een fase waar het theater voor Orff net zo belangrijk was als muziek. Hij wilde muziek, taal, dans, uitbeelding en ruimtewerking met tijdspecifieke middelen op een moderne manier met elkaar verbinden. Interessant genoeg werd hierdoor de partituur een muzikaal regieboek. Uitgangspunt voor Orff was de vertaling door Schlegel (1767 – 1845) die volgens regisseur/theaterleider Otto Falckenberg (1873 – 1947) al bijzondere ‘muzikale kwaliteiten’ in zich droeg. Vandaar dat in dit werk de (letterlijke) muziek, slechts ondersteunend, dienend, ja zelfs terughoudend is. Voor degenen die Orff louter kennen van de Carmina Burana, is dit wel even wennen. De opname was niet echt hartverwarmend. Er was een duidelijke brom waar te nemen en het leek alsof er ook de nodige apparatuur meedraaide, waardoor het niet de meeste stille registratie is geworden. Wel een interessante CD. Of moeten we misschien zeggen, document? Het boekje is mooi en informatief. Ik kan me niet herinneren dat er recent een uitvoering is verschenen, dus het belang is wel groot. Maar ik blijf wel met de vraag zitten: had dit niet beter op DVD kunnen worden vastgelegd?

Emile Stoffels
Luister 677