Nieuwste berichten

Nieuws archief

Onderwerpen

PROKOFIEV – Symphonies No. 2 & No. 4 (Second Version)

door emile | July 12, 2019

Netherlands Radio Philharmonic Orchestra, James Gaffigan
Challenge Classics CC72779 DDD 73’29 Hybrid Multi-channel

Waardering: 8

Nog niet zo lang geleden hadden we al een uitstekende opname van de tweede door Jurowski op Pentatone, gekoppeld met de derde. Nu worden we verwend door Challenge met de tweede en vierde gekoppeld onder Gaffigan en ik moet zeggen: ik was direct overdonderd door deze opname. Met name het eerste deel dendert over ons heen, vooral ook door het gekozen tempo dat redelijk hoog ligt. Hierdoor wordt het ‘motorische’ aspect extra belicht. Het Nederlands Radio Filharmonisch Orkest laten Gaffigan niet in de steek en reageren zeer alert. Dan de vierde, die vaak over het hoofd wordt gezien. Ten onrechte! Neem het wonderschone openingsthema van het eerste deel en de uitwerking daarvan in het volgende deel. Gaffigan gebruikt hier de uitgebreidere tweede versie uit 1947. De eerste versie had hij reeds opgenomen en gekoppeld met de derde symfonie, maar Rostropovitch op Erato blijft daar toch mijn favoriet. Gaffigan geeft hier m.i. een iets te onderkoelde lezing, vergeleken met de romantische benadering van bijvoorbeeld Ozawa op DG. Samenvattend: voor wat betreft de tweede zal Jurowski dus toch de eer moeten delen met Gaffigan. Het totale programma zal voor de koper dan ook de doorslag moeten geven. Hoe dan ook, aan de opname zal het niet liggen: die is fenomenaal.

Emile Stoffels

Categorie: CD recensies klassiek | Reageer »

PROKOFIEV – Ivan The Terrible

door emile | July 5, 2019

Marina Prudenskaya, Alexander Vinogradov, Rundfunkchor Berlin, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin, Frank Strobel
Capriccio C5311 DDD 116’49

Waardering: 8

Ivan de Verschrikkelijke, is het tweede gezamenlijke project tussen filmmaker Eisenstein en Prokofiev. De film is een historisch spektakelstuk, dat de opkomst en ondergang van de autocraat Ivan IV (1530 – 1584) beschrijft. Prokofievs muzikale bijdrage is uniek in de geschiedenis van de filmmuziek: hij haalde zijn inspiratie uit het altijd aanwezige rijke expressieve klankpalet van zijn geboorteland, maar dit keer zeker ook uit de Russisch-orthodoxe liturgie. In “Ivan de verschrikkelijke” schetst Eisenstein het leven van de gelijknamige Prins van Moskou, onder wiens regering het Russische Rijk verenigd werd. De bedoeling was dat de film zou bestaan uit drie delen, maar door de dood van Eisenstein zijn er daar slechts twee van voltooid. Het is uiteraard nationalistisch van toonzetting. Het onderwerp kon Vadertje Stalin wel bekoren, maar later wordt Ivan meer en meer als een wrede heerser afgebeeld waardoor de film pas 5 jaar na de dood van Stalin in de roulatie kwam. Frank Strobel is blijkbaar helemaal teruggegaan tot het origineel en heeft het gereconstrueerd; vandaar de claim van een wereldpremière. Het is een lijvig werk en een hele zit, maar we worden wel beloond met Prokofievs geniale spitsvondigheden en invallen. Het belang van deze uitgave acht ik groot. De Capriccio opname is uitstekend. 

Emile Stoffels

Categorie: CD recensies klassiek | Reageer »

BRAHMS – Symphony No. 4 / Ouvertüren

door emile | June 27, 2019

WDR Sinfonieorchester Köln, Jukka-Pekka Saraste
Profil PH17085 DDD 61’42

Waardering: 7

De trant van deze bezonken symfonie opus 98, is wel eens gekarakteriseerd als een herfststemming. Het zou Brahms’ laatste groot orkestraal werk worden. Het meeslepende doch diep peilende openingsthema – gesponnen uit een motief van slechts twee noten – ontwapent direct en het Andante moderato brengt ons in de hoogste vervoering. Saraste – die sinds 2010 chef dirigent is van het WDR Sinfonieorchester Köln – gebruikt een natuurlijke puls, die mij aan Haitinks cyclus op Philips uit de Jaren 70 doet denken. Ook doet hij in dynamisch opzicht spannende dingen en houdt het momentum er goed in. De climax op het einde van het eerste deel is ingetogen maar gloedvol en wordt minder aangezet dan bij bijvoorbeeld von Karajan en Bernstein. Ja, Saraste’s aanpak kan mij best bekoren. Ook de twee ouvertures die erbij zijn geprogammeerd, staan als een huis bij hem. Uiteraard is ook hier veel concurrentie – vooral uit het verleden – maar deze hagelnieuwe opname is zeker welkom. De Profil opname is sympatiek en heeft de nodige kleur. 

Emile Stoffels

Categorie: CD recensies klassiek | Reageer »

PROKOFIEV – Cantata for the 20th Anniversary of the October Revolution

door emile | June 15, 2019

Ernst Senff Chor Berlin, Staatskapelle Weimar, Luftwaffenmusikkorps Erfurt, Kirill Karabits
Audite 97754 DDD 41:48

Waardering: 8

De Cantate voor de viering van de Oktober Revolutie is een poging een groots werk in politieke stijl te schrijven, gebaseerd op de historische gebeurtenissen in chronologische volgorde en op teksten en artikelen van Marx, Engels Lenin en Stalin. Het werk is geschreven voor twee koren: een professioneel en leken koor, groot orkest en accordeon. Toch zou dit spektakel nooit tijdens zijn leven worden uitgevoerd, want de censors wezen het uiteindelijk af. Toch wordt Alexander Nevsky over het algemeen als zijn meest succesvolle cantate beschouwd. Karabits en de zijnen leveren hier een knap staaltje werk, door dit spektakel niet te laten verworden tot een geluidskermis. Uiteraard is het doortrokken van propaganda, maar het is wel gestileerde propaganda. Overigens vielen me bij vlagen de overeenkomsten op met Prokofievs opera De Vurige Engel. Een kritische noot: de tijdsduur is te zuinig. Het zou helemaal een feest zijn geweest, als bijvoorbeeld de Cantate ‘Sept, ils sont Sept’ erbij was geprogrammeerd. Maar ik kan me voorstellen dat men een dergelijk stuk, niet zomaar ergens op de plank heeft liggen. Toch heeft Audite hier weer een prachtig product afgeleverd. De opname is voorbeeldig met een opvallend diepte perspectief. Ook het artwork is mooi.

Emile Stoffels

Categorie: CD recensies klassiek | Reageer »

Visions of Prokofiev

door emile | June 7, 2019

Lisa Batiashvili, viool
Chamber Orchestra of Europe, Yannick Nézet-Séguin
DG 4798529 DDD 59’49

Waardering: 9

Recentelijk hadden we al een paar mooie opnames van Prokofievs tweede vioolconcert. DG komt nu met beide vioolconcerten en aangevuld met gearrangeerde stukken uit ‘Romeo et Juliet’, ‘Cinderella’ en de opera ‘De liefde voor de drie sinaasappelen’. Prokofiev was meer dan een half jaar ver weg van de gebeurtenissen, die in februari en oktober 1917 plaatsgrepen in Sint-Petersburg en voltooide o.a. zijn eerste vioolconcert. Door die gebeurtenissen zou de première echter pas in 1923 in Parijs plaatsvinden, onder leiding van Koussevitzky. Het eerste concert wordt minder vaak opgenomen en uitgevoerd dan het tweede. Dat maakt deze cd dan ook extra begerenswaardig. De in Tiblisi geboren Lisa Batiashvili, toont een grote affiniteit met Prokofievs taal en brengt dit ondergewaardeerde concert uitstekend voor het voetlicht.  Luister bijvoorbeeld eens hoe ze het laatste deel en met name het slot neerzet. Letterlijk adembenemend! Voor het tweede concert is het moeilijk kiezen. Die door Jansen op Decca is wellicht nog steeds favoriet, maar ik was destijds niet zo onder de indruk van de 1ste vioolsonate. Dan hebben we nog de recente door Rosanne Philippens op Channel Classics. Dit is ook een boeiend programma met o.a. een vurige voordracht van de Solo Sonate. Hoe dan ook, deze DG opname is een meer dan uitstekende keuze.  

Emile Stoffels

Categorie: CD recensies klassiek | Reageer »

KODÁLY – Concerto for Orchestra • Dances • ‘The Peacock’ Variations

door emile | May 31, 2019

Buffalo Philharmonic Orchestra, JoAnn Falletta
Naxos 8.573838 DDD  77’17

Waardering: 9

Kodály’s muziek wordt een beetje overschaduwd door de muziek van zijn vriend Bartók. Echter, waar de laatste eerder venijnig is, hebben Kodaly’s orkestwerken een meer romantische gewaarwording. De dansen van Galánta zijn gebaseerd op volksmuziek uit de kleine stad Galanta in Slowakije, waar Kodály meerdere jaren heeft gewoond. Het stuk herinnert aan de tweeledige structuur van de traditionele verbunko’s. Het zelden uitgevoerde Concerto voor Orkest, gecomponeerd in opdracht van het 50-jarig jubileum van de Chicago Symphony, wordt door Falletta nieuw leven ingeblazen door m.i. de juiste tempi te kiezen. Net als de variaties op het Hongaars volkslied, ‘The Peacock’ (de pauw staat voor vrijheid). Een eenvoudig volksliedje dat Kodaly tot een groots orkestwerk inspireerde. Glanzende melodieën, wilde dansen, Hongaars rubato en duizelingwekkende virtuositeit, Falletta en haar Buffalo Philharmonic weten er wel raad mee. De cd besluit met de “Dansen van Marosszék”. Oorspronkelijk een pianocompositie voor de viering van de 50ste verjaardag van de hereniging van Buda en Pest, maar uiteindelijk toch georkestreerd. Het werk is geschreven in rondo-vorm op een thema uit de folklore van Transsylvanië. Falletta is een voorvechtster van Amerikaanse muziek, waaronder 110 wereldpremières, maar ook hier toont zij duidelijk haar affiniteit. Falletta is een toonbeeld van vuur en spontaniteit en de opname is schitterend.

Emile Stoffels

Categorie: CD recensies klassiek | Reageer »

HINDEMITH – Symphonische Metamorphosen / Nobilissima Visione / Konzertmusik

door emile | May 24, 2019

WDR Sinfonieorchester, Marek Janowski
Pentatone PTC 5186672 DDD 58’26

Waardering: 8

Paul Hindemith kunnen we wel beschouwen als een van de meest vruchtbare componisten aller tijden. Hij heeft een stijl ontwikkeld met als doel de grote Duitse traditie voort te zetten, waarbij hij in zijn instrumentale werken Brahms en Reger als zijn voorbeelden ziet. Gebruikmakend van zijn eigen stelsel de ‘erweiterte Tonalität’, probeert hij oud en nieuw te verbinden. En toch heeft zijn muziek meer iets van een compromis dan van een vruchtbare synthese. Hoe geniaal en virtuoos de op thema’s van Carl Maria von Weber gebaseerde Symphonische Metamorphosen, ook zijn. Dat geldt evenzeer voor het schitterende Nobilissima visione, geïnspireerd op de fresco’s van Giotto di Bondono, die het leven van Franciscus van Assisi als onderwerp hadden. Ook imponeert iedere keer bij beluistering zijn Konzertmusik für Streichorchester und Blechbläser, Op. 50 uit 1930. Het werk ontstond in opdracht van chef-dirigent van het Boston Symphony Orchestra, Serge Koussevitzky; ter ere van het vijftigjarig jubileum van het orkest. Janowski bezit de gave, nooit in extremen te vervallen. Ook weet hij een voortreffelijke orkestbalans te ontlokken. Ik moet wel zeggen, dat de opname onder Ormandy op EMI nog een fractie meer bite heeft. De opname is massief en tegelijkertijd transparant.

Emile Stoffels


Categorie: CD recensies klassiek | Reageer »

BARTOK – Concerto for Orchestra & Piano Concerto No.3

door emile | May 17, 2019

Javier Perianes, piano
Münchner Philharmoniker, Pablo Heras-Casado
Harmonia Mundi HMM 902262 DDD 62’11

Waardering: 9

Bartok zei zelf over dit briljante Concert voor Orkest: “De algemene stemming van het werk met uitzondering van het luchtige tweede deel, is een geleidelijke overgang van de ernst van het eerste deel en de sombere dodenzang van het derde, naar de levenswil van het laatste.” Bij dit opus valt – in tegenstelling tot zijn vroegere werken – de heldere ontwikkeling van het thema op. Dat komt deels ook omdat Bartok hier in een mildere scheppingsfase is aanbeland. Het eerste deel dat in sonatevorm staat, opent op een geheimzinnig, melancholische wijze (de inleiding doet sterk denken aan de atmosfeer van Hertogs Blauwbaards Burcht), om daarna met vurige, energieke passages op te klimmen. De Elegia wordt bijzonder spannend opgebouwd door Heras-Casado en ook de jubelende finale staat als een huis bij hem. Er zijn weliswaar vooral in het verleden een aantal opnames verschenen die nog steeds gezaghebbend zijn: de vroege stereo uitgave op RCA onder Reiner, of die onder Solti op Decca, maar ik moet bekennen dat deze zinderende opname uitstekend werkt. De koppeling met Bartoks laatste pianoconcert is een logische. Bartok had inmiddels afscheid genomen van de grote vorm en schreef in augustus 1945 het Derde Pianoconcert. Deze heeft hij niet geheel kunnen voltooien en zijn leerling Tibor Serly heeft de laatste 17 maten, die wel in schets bestonden, uitgewerkt. Oorspronkelijk was het bedoeld als concert voor 2 piano’s op verzoek van het toen der tijd bekende duo Barlett en Robinson. Voor deze opname is er enige concurrentie: we hebben een mooie met Kocsis op Philips, maar het Harmonia Mundi programma is ontegenzeggelijk interessanter. Bovendien is die met Kocsis allang gediscontinueerd. Ook heb ik nooit begrepen waarom Pollini wel de twee andere concerten heeft opgenomen voor DG, maar deze niet. Hoe dan ook, Javier Perianes is een interessant pianist die blijkbaar een breed repertoire beheerst, gezien zijn eerdere opnames van Debussy en Chopin voor hetzelfde label. Hij toont affiniteit met deze warmbloedige kant van de Meester en met name het Adagio Religioso geeft hij veel glans. Kortom: Perianes geeft een lezing helemaal op de manier hoe vrienden en kennissen, de mens Bartok omschreven: “constant op het kookpunt, maar altijd onder controle.” Een aanrader!

Emile Stoffels


Categorie: CD recensies klassiek | Reageer »

WEINER – 5 Divertimentos / Serenade

door emile | May 12, 2019

Estonian National Symphony Orchestra, Neeme Järvi
Chandos CHAN 10959 DDD 83’05

Waardering: 6

Wie Chandos zegt, zegt… juist: Neeme Järvi! Althans, zo vergaat het mij inmiddels na al die jaren van voortreffelijke opnamen en uitvoeringen door deze dirigent voor het genoemde label. Leo Weiner (1885 – 1960) borduurt overduidelijk voort op de Hongaarse Rapsodieën van Liszt. Ik kan moeilijk een ontwikkeling horen tussen deze stukken en dan hebben we het met de serenade erbij toch over 45 jaar. Divertimenti zijn zoals de naamgeving al aangeeft oorspronkelijk bedoeld ter vermaak. Echter als we het vergelijken met het Divertimento van zijn land- en generatiegenoot Bartok, dan is dat een wereld van verschil. Maar die was m.i. dan ook totaal niet in staat om pretentieloze muziek te schrijven. Hoe dan ook, bijna anderhalf uur luisteren naar deze muziek is mij toch teveel van het goede. Deze stukken zijn zeker geschikt als opvullers en dat bedoel ik zeker niet neerbuigend, want ik zou dat ook zeggen over een cd met de Divertimenti van Mozart. Deze muziek is zeer kundig gemaakt en onderhoudend, maar voedt de geest hoegenaamd niet. De live-opname is inderdaad weer voortreffelijk en de uitvoering in goede handen, maar over het belang van deze cd, heb ik zo mijn twijfels. 

Emile Stoffels

Categorie: CD recensies klassiek | Reageer »

VILA-LOBOS SYMPHONIES NOS. 1 & 2

door emile | May 6, 2019

São Paulo Symphony Orchestra, Isaac Karabtchevsky
NAXOS 8.573829 DDD 75:27

Waardering: 9

Heitor Villa-Lobos was een veelschrijver en we kennen hem vooral van de stukken voor gitaar en het beroemde Bachianas Brasileiras. De symfonieën zijn een volstrekt ander verhaal. Zijn eersteling stamt uit 1916 en is de eerste in een cyclus van vijf symfonieën die duidelijk in de stijl van Vincent d’Indy geschreven zijn, maar in z’n algemeenheid wel aansluiting vinden bij de Franse toondichting uit het begin van de 20ste eeuw. Aan zijn tweede begon hij het jaar erop, maar deze werd pas op z’n vroegst laat in 1943 voltooid. Deze Naxos uitgave is de laatste in de serie van Villa-Lobos’ symfonieën. Wel apart dat men dan de reeks met de eerste twee symfonieën besluit. Hoe dan ook, ik was direct al aangenaam verrast toen ik de opening van de eerste hoorde. De oorspronkelijke partituur van de eerste is overigens een aantal keren herzien, waarin de dirigent Isaac Karabtchevsky een rol heeft gespeeld. De tweede heeft nog wat meer Frans en vooral Russische invloeden. Het São Paulo Symphony Orchestra onder Karabtchevsky klinkt verfijnd en alert. Ook de informatie door Fábio Zanon in het boekje is interessant en biedt een goede gids voor de muziek. De opname is uitmuntend te noemen. Aanrader!

Emile Stoffels


Categorie: CD recensies klassiek | Reageer »


« Vorige berichten